Drzewołazy (Dendrobates) – hodowla, terrarium tropikalne, wilgotność i karmienie

Drzewołazy to małe, jaskrawo ubarwione żaby z lasów deszczowych Ameryki Środkowej i Południowej. W naturze ich skóra zawiera silne toksyny, ale w hodowli są całkowicie niegroźne, bo trucizny pochodzą z dzikiego pokarmu. Są aktywne w dzień, łatwe do obserwacji i idealnie pasują do pięknie zarośniętego terrarium. Opisujemy, jak je urządzić według zaleceń Josh's Frogs i innych zagranicznych hodowców.

Jakie drzewołazy wybrać na początek?

W hodowli spotyka się kilkadziesiąt gatunków i odmian drzewołazów. Na początek poleca się trzy najodporniejsze gatunki z rodzaju Dendrobates. Są stosunkowo duże, śmiałe i dobrze znoszą drobne błędy początkujących.

Czy drzewołazy są jadowite? W naturze ich skóra zawiera alkaloidy, które żaby pozyskują z mrówek, roztoczy i innych drobnych bezkręgowców. Żaby urodzone i karmione w hodowli tych toksyn nie wytwarzają. Mimo to nie trzymaj ich w rękach — delikatna skóra wchłania pozostałości kremów, mydła czy dymu tytoniowego.

Terrarium dla drzewołazów

Josh's Frogs zaleca ok. 40 litrów przestrzeni na każdą dorosłą żabę. W praktyce dla pary D. tinctorius lub D. leucomelas minimum to terrarium 45 × 45 × 45 cm, a lepiej 60 × 45 × 45 cm. Drzewołazy z tego rodzaju żyją głównie przy ziemi, więc ważniejsza jest powierzchnia dna niż wysokość.

Terrarium musi być szklane, szczelne, z przednimi drzwiami i wąską wentylacją u góry z przodu. Siatkowy sufit szybko wysusza powietrze, dlatego zwykle zakrywa się go w większości szybą lub folią, zostawiając pasek wentylacji. Szczeliny przy drzwiach muszą być na tyle wąskie, by nie uciekły przez nie muszki owocowe.

Drenaż, podłoże i rośliny

Terrarium dla drzewołazów buduje się warstwami. Na dno trafia drenaż o grubości 4–6 cm, np. Lucky Reptile Hydro Drain (49,53 zł) lub Habistat Amazon Clay Ball (39,18 zł). Przykrywa się go włókniną Hydro Fleece (28,38 zł), a na nią wysypuje 5–8 cm podłoża tropikalnego, np. Habistat Jungle Bio (80,81 zł) lub Arcadia Earth Mix (44,67 zł). Na wierzch kładzie się suche liście dębu lub buku i mech.

Do podłoża warto wpuścić skoczogonki i równonogi. Zjadają resztki pokarmu, odchody i pleśń, a skoczogonki są też dodatkowym pokarmem dla żab. Tak urządzone terrarium nazywa się bioaktywnym — więcej o nim w poradniku terrarium bioaktywne krok po kroku.

Żywe rośliny są niezbędne: utrzymują wilgotność, dają kryjówki i miejsca do składania jaj. Dobrze sprawdzają się bromelie, paprocie, epipremnum, figowiec pnący i mchy. Do porastania tła i korzeni przydadzą się tilandsje (18,53 zł) i MossMix — zarodki mchu (179,38 zł). Rośliny dokarmiaj np. Arcadia Biorevitaliser. Więcej podpowiedzi znajdziesz w poradnikach rośliny do terrarium i żywy mech w terrarium.

Temperatura, światło i wilgotność

Drzewołazy pochodzą z cienistego dna lasu deszczowego. Lubią 20–25°C w dzień i ok. 18–21°C w nocy. Krótki spadek temperatury znoszą dobrze, ale upał powyżej 28°C jest dla nich groźny. Latem trzeba pilnować, by terrarium nie stało w nasłonecznionym miejscu, a lampy go nie przegrzewały. Zwykle nie potrzeba żadnego ogrzewania — wystarczy temperatura pokojowa.

Oświetlenie służy głównie roślinom. Najlepsze są lampy LED, które dają dużo światła i mało ciepła, np. Arcadia Jungle Dawn LED (175,90 zł) lub Exo Terra Daylight LED Spot (53,95 zł). Światło włączaj na 12 godzin przez wyłącznik czasowy. Część hodowców stosuje też bardzo słabe UVB (UVI do ok. 1) — więcej w artykule oświetlenie LED dla roślin.

Wilgotność powinna wynosić 80–100%. Uzyskuje się ją przez zraszanie 1–3 razy dziennie wodą demineralizowaną lub z odwróconej osmozy — woda z kranu zostawia na szybach białe osady. W małym terrarium wystarczy spryskiwacz ciśnieniowy (42,32 zł), w większym wygodniejszy jest automatyczny system, np. HOBBY Easy Rain Mini (267,57 zł) lub system Eco z 6 dyszami (490,77 zł). Szyby nie powinny być stale zaparowane — to znak zbyt słabej wentylacji. Zobacz też poradnik system zraszający do terrarium.

Czym karmić drzewołazy?

Drzewołazy jedzą bardzo drobne owady. Podstawą diety są nielotne muszki owocowe: mniejsza Drosophila melanogaster i większa D. hydei. Uzupełnieniem są skoczogonki, mikroświerszcze, małe równonogi i mszyce. Ofiara musi być mniejsza niż 3 mm.

Najprościej prowadzić własne hodowle muszek — jedna kultura daje owady przez kilka tygodni. Podawaj tyle muszek, ile żaby zjedzą w kilka godzin. Ogólne zasady hodowli owadów karmowych opisujemy w poradniku hodowla owadów karmowych w domu.

Witaminy i wapń — przy każdym karmieniu

Muszki są ubogie w wapń, dlatego przed każdym karmieniem oprószaj je preparatem wapniowo-witaminowym, np. Repashy Calcium Plus (112,91 zł), który zawiera też witaminę A. Raz w tygodniu można zamiast niego użyć multiwitaminy, np. Repashy SuperVite (72,53 zł). Niedobór witaminy A prowadzi u drzewołazów do tzw. choroby krótkiego języka — żaba nie potrafi złapać ofiary.

Ile drzewołazów razem? Płeć i rozmnażanie

Drzewołazy można trzymać w parach lub grupach, ale zależy to od gatunku. Dorosłe samice D. tinctorius rywalizują o samca i potrafią się ranić, dlatego u tego gatunku najlepiej trzymać parę. D. leucomelas i D. auratus zwykle dobrze żyją w grupie w dużym terrarium z wieloma kryjówkami. Nie łącz różnych gatunków ani odmian — mogą się krzyżować i konkurować o pokarm.

Płeć rozpoznaje się zwykle po 10–12 miesiącach. Samce D. tinctorius mają większe, szerokie tarczki na palcach przednich łap i są smuklejsze. Samce D. leucomelas wydają głośne, ćwierkające trele. Do składania jaj samice wybierają gładkie, zacienione miejsca — np. płytkę Petriego pod łupiną kokosa. Samiec przenosi kijanki do małych zbiorników wody, np. w bromeliach.

Zdrowie i najważniejsze zasady

• Przegrzanie — najczęstsza przyczyna nagłych zgonów latem.
• Niedobór witaminy A i wapnia — choroba krótkiego języka, deformacje kończyn.
• Infekcje grzybicze i bakteryjne — przy brudnym terrarium. Kupuj żaby z hodowli i trzymaj nowe w kwarantannie. Więcej w artykule płazy i chytridiomikoza.
• Ucieczki — drzewołazy wspinają się po szybach i przeciskają przez szczeliny. Zawsze zamykaj drzwi.
• Chemia — nie używaj środków czyszczących w terrarium ani w jego pobliżu. Szyby myj tylko wodą.

Drzewołazy a przepisy — rejestracja w starostwie

Drzewołazy z rodzaju Dendrobates (i większości pokrewnych rodzajów) są w załączniku II CITES, a w UE w załączniku B. Polska ustawa o ochronie przyrody nakłada obowiązek rejestracji zwierząt z załączników A i B należących do płazów, gadów, ptaków i ssaków. Oznacza to, że:

1. przy zakupie musisz otrzymać dokument potwierdzający legalne pochodzenie żab, np. zaświadczenie hodowcy;
2. w ciągu 14 dni trzeba zgłosić je do rejestru prowadzonego przez starostę właściwego dla miejsca ich trzymania;
3. zgłasza się też urodzenie, śmierć lub sprzedaż zwierząt.

Szczegóły i formularz znajdziesz na stronie swojego starostwa. Drzewołazy nie są na liście gatunków niebezpiecznych.

Lista zakupów i koszt

Terrarium dla pary drzewołazów (45 × 45 cm)

Ceny pochodzą z dnia publikacji artykułu; aktualne ceny i dostępność sprawdzisz na kartach produktów. Koszt nie obejmuje zwierzęcia ani pokarmu.

Do tego dochodzą rośliny doniczkowe (bromelie, paprocie), korzenie lub kora do wystroju, kultury muszek owocowych i skoczogonków.

Najczęstsze błędy

• Ustawienie terrarium w słońcu — przegrzanie.
• Brak drenażu — gnijące podłoże i zapach.
• Karmienie bez witamin — choroba krótkiego języka.
• Trzymanie kilku samic D. tinctorius razem — walki.
• Zraszanie wodą z kranu — osady na szybach i roślinach.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Josh's Frogs — Dendrobates tinctorius 'Azureus' care sheet; So You Think You Want Dart Frogs?
• The Bio Dude — Keeping poison dart frogs as pets and bioactive terrarium maintenance.
• Ustawa o ochronie przyrody, art. 64 (rejestr zwierząt: płazy, gady, ptaki, ssaki z załączników A i B); rozporządzenie Rady (WE) nr 338/97.