Terrarium dla agamy brodatej Pogona vitticeps

Agama brodata (Pogona vitticeps) to jedna z najpopularniejszych jaszczurek w domowych terrariach. Jest ciekawska, łatwo się oswaja i przez cały dzień można obserwować jej zachowania. Potrzebuje jednak dużego terrarium, mocnego ciepła i dobrej lampy UVB. W tym poradniku dowiesz się, jak je urządzić, jak karmić agamę i jak przygotować się do rozrodu.

Wygląd i występowanie agamy brodatej

Dorosła agama brodata osiąga 45–60 cm długości razem z ogonem i waży do ok. 550 g. Jest jasnobrązowa lub brązowa, choć hodowcy wyhodowali też wiele odmian barwnych. Pod głową ma wyrostki o wyglądzie kolców, które tworzą charakterystyczną „brodę”. Jej ciało jest spłaszczone i pokryte miękkimi kolcami.

Agamy brodate naturalnie zamieszkują półpustynie, suche lasy i skaliste, pustynne tereny środkowej Australii. Żyją na ziemi, ale bardzo dobrze się wspinają i chętnie wygrzewają na kamieniach czy gałęziach. Są aktywne w dzień.

Agamy porozumiewają się mową ciała. Samice machają przednią łapą, sygnalizując gotowość do godów, a samce robią to na znak uległości. Samce kiwają głową, a w pozycji obronnej agama spłaszcza ciało i stroszy brodę, która może przybrać smoliście czarny kolor. Czasem otwiera przy tym pysk – w ten sposób także się chłodzi.

W niewoli agamy brodate żyją zwykle 10–15 lat, a przy dobrej opiece nawet dłużej.

Parametry hodowli

Najważniejsze warunki w jednym miejscu:

Terrarium dla agamy brodatej

Agama brodata potrzebuje dużego, suchego terrarium. Dla jednej dorosłej agamy zaplanuj co najmniej ok. 120 × 60 × 60 cm (długość × głębokość × wysokość) – większe jest jeszcze lepsze. Gotowe modele znajdziesz w kategorii Terrarium dla agamy.

Duże terraria szklane są ciężkie i drogie, dlatego dla agam często buduje się terraria z płyty meblowej, OSB lub MDF – krok po kroku opisujemy to w poradniku Jak zbudować terrarium z płyty meblowej w domu? Możesz też wybrać gotowe Terrarium 120 × 50 × 60 cm z MDF. Tylną i boczne ściany warto wyłożyć korkiem lub ścianką strukturalną, a półki i jaskinie zwiększą powierzchnię, z której agama korzysta.

Czy można trzymać dwie agamy razem?

Nie. Agamy brodate są terytorialne, a nie stadne. Trzymane razem walczą ze sobą, co może skończyć się poważnymi, a nawet śmiertelnymi obrażeniami. Słabsza agama bywa też odpychana od jedzenia i miejsca do wygrzewania. Każda agama powinna mieć własne terrarium.

Wyposażenie terrarium – lista zakupów

Oto, czego potrzebujesz, żeby urządzić terrarium dla agamy brodatej:

Temperatura i ogrzewanie

Agama brodata potrzebuje wyraźnej różnicy temperatur między ciepłą a chłodną częścią terrarium. Na powierzchni kamienia do wygrzewania, pod lampą, powinno być 40–45°C, a w chłodnej części 22–29°C. Dzięki temu agama sama wybiera miejsce, w którym jest jej najlepiej.

Do wygrzewania najlepiej sprawdzają się żarówki halogenowe i grzewcze, które dają jednocześnie ciepło i jasne światło – tak jak słońce. Zawieś lampę nad płaskim kamieniem i podłącz ją do termostatu ze ściemnianiem. Moc żarówki dobierz do wysokości terrarium, a temperaturę sprawdzaj termometrem z sondą umieszczoną na kamieniu.

W nocy agama nie potrzebuje światła ani dodatkowego ciepła – wystarczy jej 16–22°C. Jeśli w pomieszczeniu robi się zimniej niż ok. 15°C, dogrzewaj terrarium źródłem, które nie świeci, np. promiennikiem ceramicznym EXO TERRA sterowanym termostatem. Nie używaj do tego kolorowych żarówek nocnych – agama widzi ich światło, co może zaburzać jej sen.

Wszystkie lampy muszą być poza zasięgiem zwierzęcia. Lampy wewnątrz terrarium osłoń koszem, żeby agama się nie poparzyła.

Oświetlenie UVB

Agama brodata wygrzewa się w pełnym słońcu, więc potrzebuje mocnego UVB – to gatunek strefy Fergusona 3–4. W miejscu wygrzewania indeks UV (UVI) powinien wynosić ok. 4–6. Bez UVB agama nie wytworzy w skórze witaminy D3, a bez niej słabo przyswaja wapń z pokarmu, co prowadzi do choroby metabolicznej kości.

Najczęściej stosuje się świetlówkę T5 12% lub 14% z odbłyśnikiem, np. ProT5 UVB Kit 14% ARCADIA albo świetlówkę Mega Ray 14% Zone-4. Świetlówka powinna mieć mniej więcej połowę długości terrarium i wisieć nad miejscem wygrzewania, obok lampy grzewczej – w terrarium 120 cm wystarczy świetlówka ok. 55 cm. Druga połowa terrarium pozostaje w cieniu.

W dużych i wysokich terrariach dobrze sprawdzają się też metahalogeny, np. zestaw 50 W WIDE MEGA RAY lub 70 W WIDE MEGA RAY. Dają bardzo jasne światło, ciepło i UVB jednocześnie, ale potrzebują statecznika – najprościej kupić gotowy zestaw z lampą. Kompaktowe świetlówki UVB na gwint E27 nie są dla agamy dobrym wyborem – dają wąską plamę UVB.

Pamiętaj, że:

• szkło i pleksi zatrzymują UVB, a siatka część promieniowania,
• lampy UVB i metahalogeny włączaj wyłącznikiem czasowym, a nie termostatem,
• oświetlenie powinno działać 12–14 godzin dziennie – dłużej latem, krócej zimą,
• świetlówki T5 wymienia się zwykle co 12 miesięcy, bo tracą UVB, choć nadal świecą.

Szczegółowo opisujemy to w poradniku Lampa UVB do terrarium – jak dobrać, zamontować i kiedy wymienić? Poziom UVB najdokładniej sprawdzisz miernikiem Solarmeter.

Podłoże i wystrój

Agama brodata lubi kopać, dlatego najlepsze jest naturalne, sypkie podłoże: drobny piasek zmieszany z ziemią lub gliną, warstwą co najmniej 10 cm. Możesz użyć gotowych mieszanek, np. podłoża dla agamy brodatej HabiStat, Earth Mix Arid ARCADIA lub Atacama Ground HOBBY. Więcej propozycji znajdziesz w kategorii podłoża dla agamy brodatej i innych jaszczurek.

Odchody usuwaj codziennie razem z zabrudzonym podłożem, a całe podłoże wymieniaj co 4–6 miesięcy. Chorą lub świeżo przywiezioną agamę na czas kwarantanny lepiej trzymać na ręcznikach papierowych.

W wystroju odtwórz suchy, skalisty krajobraz:

• płaski kamień lub kamień do wygrzewania pod lampą,
• skałki, korzenie i konary do wspinania,
• przynajmniej jedną kryjówkę w chłodnej części terrarium,
• miskę na zieleninę i płytką miskę z wodą.

Wszystkie elementy muszą stać stabilnie, żeby nie przygniotły kopiącej agamy.

Żywienie agamy brodatej

Agama brodata jest wszystkożerna, a jej dieta zmienia się z wiekiem. Młode, które szybko rosną, jedzą głównie owady. U dorosłych agam ok. trzech czwartych diety powinna stanowić zielenina i warzywa, a owady tylko ok. jedną czwartą. Zbyt dużo owadów u dorosłej agamy prowadzi do otyłości.

Zielenina i warzywa

Świeżą zieleninę podawaj codziennie, drobno pokrojoną. Dobrze sprawdzają się m.in.:

• liście i kwiaty mniszka lekarskiego,
• rukola, endywia i cykoria,
• jarmuż, pak choi, liście rzepy i buraka,
• nać marchwi, koniczyna i liście hibiskusa,
• tarta dynia, cukinia, papryka i marchew.

Owoce, np. jagody, figi czy mango, podawaj rzadko – mogą stanowić najwyżej ok. 5% diety, bo zawierają dużo cukru. Jako urozmaicenie możesz używać gotowych mieszanek, np. suszu dla agamy brodatej TRIXIE lub mieszanki kwiatów TRIXIE, a także pokarmu Veggie Burger REPASHY.

Owady

Nadają się świerszcze, karaczany, larwy muchy BSF i drewnojady. Owad nie powinien być większy niż odstęp między oczami agamy. Nie podawaj owadów złapanych w ogrodzie – mogą przenosić pasożyty.

Owady przed karmieniem oprósz wapniem. Przy lampie UVB wybierz wapń z niską zawartością witaminy D3, np. Calcium Plus LoD REPASHY. Witaminy, np. SuperVite REPASHY, podawaj zgodnie z zaleceniami producenta. Przez 1–3 dni przed karmieniem warto podawać owadom odżywczy pokarm, np. SuperLoad REPASHY. Więcej o suplementach przeczytasz w poradniku Pokarmy i suplementy dla gadów – jak wybrać?

Woda

Wodę podawaj w płytkiej misce. Agamy chętnie zlizują też krople, dlatego warto 2–3 razy w tygodniu lekko spryskać zieleninę lub ściankę terrarium.

Jak często karmić?

Zimowanie (brumacja)

Wiele dorosłych agam zimą wyraźnie zwalnia. Dużo śpią, jedzą mniej lub wcale i rzadziej się wypróżniają – to tzw. brumacja. W naturze przypada na australijską zimę, gdy dni są chłodniejsze, a noce zimne.

Apatia i brak apetytu mogą jednak oznaczać też chorobę, dlatego przed pierwszym zimowaniem pokaż agamę weterynarzowi i zbadaj ją na obecność pasożytów. Agama z pasożytami lub niedożywiona może po przebudzeniu poważnie zachorować. Na czas zimowania stopniowo skracaj dzień i obniżaj temperaturę, a wodę zostaw cały czas w zasięgu agamy.

Rozmnażanie agamy brodatej

Agamy brodate dość łatwo rozmnażają się w niewoli, ale rozród wymaga przygotowania i zdrowej, dobrze odżywionej samicy.

Jak rozpoznać płeć?

Samce mają zwykle większą głowę, grubszą nasadę ogona i wyraźniejsze pory udowe. W okresie godów ich broda ciemnieje niemal do czerni. Samice machają przednią łapą, a samce szybko kiwają głową.

Przygotowanie do rozrodu

Agamy dojrzewają płciowo w wieku ok. 1–2 lat, ale ważniejsza od wieku jest wielkość i kondycja samicy. Przygotowaniem do rozrodu jest zwykle zimowanie – hodowcy stosują ok. 8 tygodni w temperaturze 20–25°C w dzień i 15–20°C w nocy. Kopulację poprzedza kiwanie głową, a samiec bywa przy tym natarczywy i gryzie samicę. Gdy samica zostanie zapłodniona, przenieś samca do osobnego terrarium.

Składanie jaj

Po kilku tygodniach brzuch samicy się powiększa, a na jego spodniej stronie widać zarysy jaj. Przygotuj wtedy głęboki pojemnik z wilgotnym, piaszczystym podłożem, w którym samica wykopie dołek. Samica składa od 11 do 30 jaj, a potem je zakopuje i wyrównuje piasek spodem głowy.

Inkubacja jaj

Jaja przenieś do inkubatora na lekko wilgotny wermikulit. W zależności od temperatury młode wykluwają się po ok. 60–80 dniach – im cieplej, tym szybciej. Nie inkubuj jaj powyżej 32°C: w tak wysokiej temperaturze część genetycznych samców rozwija się jako samice.

Młode agamy

Młode najlepiej wychowywać osobno. Trzymane w grupie odgryzają sobie nawzajem ogony i palce, a słabsze osobniki gorzej rosną. Karm je małymi owadami dwa razy dziennie i codziennie podawaj drobno pokrojoną zieleninę. Młode także potrzebują lampy UVB oraz wapnia i witamin.

Zdrowie i najczęstsze problemy

Większości problemów zdrowotnych można uniknąć dzięki dobrym warunkom i właściwej diecie:

• Choroba metaboliczna kości (MBD). Wynika z braku UVB lub niedoboru wapnia. Objawy to m.in. miękka żuchwa, wygięte kończyny i drżenie mięśni.
• Otyłość. Pojawia się, gdy dorosła agama dostaje za dużo owadów, a za mało zieleniny.
• Pasożyty. Częsta przyczyna chudnięcia i biegunek, zwłaszcza u agam z niepewnego źródła. Raz w roku warto zbadać kał.
• Problemy z wylinką. Zdarzają się przy odwodnieniu. Pomaga regularne podawanie wody i spryskiwanie.
• Oparzenia. Grożą, gdy agama ma bezpośredni dostęp do gorącej żarówki. Lampy zawsze osłaniaj koszem.

Przy niepokojących objawach skontaktuj się z weterynarzem, który leczy gady.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Agama brodata to bardzo popularna jaszczurka, którą łatwo hodować, rozmnażać i oswajać. Kluczem jest duże terrarium, mocne miejsce do wygrzewania, dobra lampa UVB i dieta, w której u dorosłej agamy przeważa zielenina.

To idealny gatunek dla osób, które chcą mieć aktywną w dzień jaszczurkę, ale nie mają miejsca na zwierzę wielkości legwana. Agama brodata to wyjątkowy gad, który sprawi, że każdy dzień będzie ciekawy. Wszystko, czego potrzebujesz do jej hodowli, znajdziesz w dziale Wyposażenie terrarium.