Patyczaki – hodowla w domu. Terrarium, pokarm, jaja i gatunki na start

Patyczaki to owady, które wyglądają jak gałązki – i właśnie w tym tkwi ich urok. Są spokojne, nie gryzą, nie hałasują i nie wymagają ogrzewania. Dlatego często są pierwszym zwierzęciem terrarystycznym dzieci i osób, które chcą sprawdzić, czy hodowla terrarium jest dla nich. Wyjaśniamy, jak urządzić im pojemnik, czym je karmić przez cały rok i co zrobić z jajami.

Jakie patyczaki na początek?

Na pierwszą hodowlę najlepszy jest patyczak indyjski. Jest odporny, łatwo go wykarmić, a hodowcy często oddają go za darmo lub za symboliczną kwotę. Straszyk australijski jest większy i bardziej efektowny, ale potrzebuje więcej miejsca.

Terrarium lub pojemnik dla patyczaków

Patyczaki linieją, wisząc głową w dół – w trakcie wylinki stara skóra zsuwa się w dół pod wpływem ciężaru ciała. Jeśli pojemnik jest za niski, patyczak nie zdoła się wyswobodzić i może zostać kaleką lub zginąć. Dlatego wysokość pojemnika powinna być co najmniej 3 razy większa niż długość dorosłego owada.

• Dla kilku patyczaków indyjskich wystarczy pojemnik o wysokości ok. 30–40 cm, np. terrarium szklane 20 × 20 × 30 cm REPTI PLANET lub Fix & Easy 30 × 30 × 45 cm HOBBY.
• Dla większej grupy lub straszyków lepiej sprawdzają się terraria siatkowe, które zapewniają świetną wentylację, np. terrarium siatkowe 32 × 32 × 46 cm REPTI GOOD albo terrarium siatkowe 45 × 45 × 60 cm EXO TERRA.
• Dla młodych nimf i do przechowywania jaj – małe pojemniki z drobną wentylacją, np. Faunarium SMALL EXO TERRA.

Pojemnik musi być przewiewny – w zaparowanym, dusznym pojemniku szybko rozwija się pleśń, a krople wody na ściankach mogą utopić małe nimfy. Otwory wentylacyjne muszą być na tyle drobne, żeby młode nie uciekły.

Podłoże i wystrój

Patyczaki prawie cały czas siedzą na roślinach, więc wystrój jest prosty. Najważniejsze są świeże gałązki z liśćmi, które są jednocześnie pokarmem i miejscem do wspinania.

• Dno wyłóż ręcznikiem papierowym lub cienką warstwą włókna kokosowego. Ręcznik ułatwia zbieranie jaj i sprzątanie odchodów.
• Gałązki z liśćmi wstaw do pojemnika z wodą, np. małego słoika. Otwór koniecznie zatkaj watą, gąbką lub folią z małymi dziurkami – patyczaki, a zwłaszcza nimfy, łatwo wpadają do wody i toną.
• Dodatkowe gałązki – suche gałęzie lub gałąź z korka dają więcej miejsca do wspinania i wiszenia podczas wylinki.

Temperatura i wilgotność

Popularnym gatunkom w zupełności wystarcza temperatura pokojowa, czyli ok. 20–25°C. Ogrzewanie nie jest potrzebne. Nie stawiaj pojemnika na słońcu ani przy kaloryferze – w zamkniętym pojemniku szybko robi się zbyt gorąco.

Raz dziennie lub co drugi dzień, najlepiej wieczorem, lekko zrosz liście spryskiwaczem. Patyczaki piją krople wody z liści, a odpowiednia wilgotność ułatwia im wylinkę. Nie zalewaj jednak pojemnika – zbyt mokro to pleśń i choroby. Jeśli chcesz kontrolować warunki, przyda się termometr z higrometrem HOBBY.

Czym karmić patyczaki?

Patyczaki są roślinożerne i jedzą świeże liście. Najbardziej uniwersalnym pokarmem jest jeżyna – akceptuje ją prawie każdy gatunek, a jej liście zostają zielone także zimą.

• zbieraj rośliny z dala od dróg, pól i ogródków, w których stosuje się środki ochrony roślin,
• przed podaniem opłucz liście czystą wodą,
• wymieniaj gałązki co kilka dni, zanim zwiędną – zwiędnięte liście patyczaki jedzą niechętnie,
• przy zmianie rośliny pokarmowej podawaj przez kilka dni obie rośliny jednocześnie.

Co jedzą patyczaki zimą?

Zimą liście jeżyny i często także maliny pozostają zielone – można je znaleźć w lesie, w parkach i na obrzeżach łąk, nawet spod śniegu. Patyczak indyjski je też zimozielony bluszcz. Gałązki jeżyny długo zachowują świeżość w wodzie, a w lodówce, w woreczku, wytrzymują nawet 1–2 tygodnie.

Wylinka patyczaka

Młode patyczaki (nimfy) rosną, linieją kilka razy – patyczak indyjski zwykle 6 razy, zanim osiągnie dorosłość. Przed wylinką owad przestaje jeść i nieruchomo wisi głową w dół. Wylinka trwa zwykle kilkanaście minut do pół godziny, a patyczak często zjada potem swoją starą skórę.

W czasie wylinki nie dotykaj patyczaka i nie poruszaj gałązką, na której wisi. Jeśli patyczak spadnie w trakcie linienia, może skończyć z wygiętymi odnóżami. Utrata odnóża nie jest jednak tragedią – młode patyczaki potrafią je częściowo odtworzyć podczas kolejnych wylinek.

Rozmnażanie i jaja

Wiele gatunków patyczaków, w tym patyczak indyjski, rozmnaża się partenogenetycznie – samice składają jaja bez udziału samców, a z jaj wykluwają się kolejne samice. W hodowli patyczaka indyjskiego samców praktycznie się nie spotyka.

• dorosła samica składa kilka jaj dziennie – przez całe życie nawet kilkaset,
• jaja wyglądają jak małe nasiona – po prostu spadają na dno pojemnika,
• z jaj w temperaturze pokojowej młode wylęgają się zwykle po 2–4 miesiącach, a u niektórych gatunków jeszcze później,
• jaja możesz przenieść do małego pojemnika z lekko wilgotnym podłożem, np. torfem lub mchem Sphagnum, i co kilka dni lekko je zraszać,
• spleśniałe jaja usuwaj.

Ponieważ jaj przybywa bardzo szybko, kontroluj liczebność hodowli. Nadmiar jaj najlepiej zamrozić na kilka dni przed wyrzuceniem albo oddać innym hodowcom.

Nigdy nie wypuszczaj patyczaków na wolność

Patyczaki to gatunki tropikalne i subtropikalne. Wypuszczone w Polsce zwykle giną, ale ich jaja mogą przetrwać, a w cieplejszych regionach niektóre gatunki zadomowiły się i szkodzą rodzimej przyrodzie. Wypuszczanie obcych gatunków do środowiska jest też niezgodne z prawem.

Patyczaki dla dzieci – na co uważać?

Patyczaki to świetne pierwsze zwierzę dla dziecka: są bezpieczne, ciche, a ich obserwacja uczy cierpliwości i odpowiedzialności. Kilka zasad:

• pokaż dziecku, jak brać patyczaka – podstawiając palec lub gałązkę, a nie ciągnąc za odnóża,
• dorosły powinien pilnować zbierania liści i ich jakości,
• po kontakcie z owadami i sprzątaniu pojemnika trzeba umyć ręce,
• niektóre egzotyczne gatunki potrafią w obronie wydzielić drażniącą substancję lub uszczypnąć kolcami – na początek wybieraj gatunki spokojne, jak patyczak indyjski.

Jeśli rozważasz inne zwierzę dla dziecka, przeczytaj poradnik Jakie zwierzę do terrarium na początek?

Czyszczenie pojemnika

Odchody patyczaków są suche i niemal bezwonne, więc sprzątanie jest proste. Raz w tygodniu wymień ręcznik papierowy na dnie, przy okazji zbierając jaja, i usuń zwiędnięte liście. Wodę w słoiku z gałązkami wymieniaj przy każdej wymianie pokarmu. Raz na kilka tygodni umyj pojemnik ciepłą wodą bez detergentów i dokładnie go wysusz. Więcej w poradniku Jak czyścić terrarium?

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Patyczaki to jedne z najłatwiejszych zwierząt terrarystycznych: potrzebują wysokiego, przewiewnego pojemnika, temperatury pokojowej, świeżych liści jeżyny i lekkiego zraszania. Pamiętaj o zatkaniu słoika z wodą, spokoju podczas wylinki i kontroli liczby jaj. To świetny sposób, żeby sprawdzić, czy terrarystyka jest dla Ciebie lub dla Twojego dziecka.

Pojemniki i akcesoria znajdziesz w działach Faunaria, Terraria z siatki i Terrarium dla ptasznika.