Jak czyścić terrarium? Harmonogram sprzątania i bezpieczna dezynfekcja

Czyste terrarium to mniej bakterii, grzybów i pasożytów, a więc zdrowsze zwierzę i brak nieprzyjemnego zapachu w mieszkaniu. Nie trzeba jednak co tydzień rozbierać całego terrarium – ważniejsza jest regularność drobnych czynności niż rzadkie, gruntowne porządki. Podpowiadamy, co robić codziennie, co raz w tygodniu, a co raz na kilka miesięcy, i czym bezpiecznie dezynfekować wyposażenie.

Dlaczego regularne czyszczenie jest tak ważne?

W ciepłym i często wilgotnym terrarium bakterie, pleśń i roztocza namnażają się bardzo szybko. Odchody i resztki jedzenia, zwłaszcza w miejscu wygrzewania, w ciągu doby zaczynają się rozkładać. Skutki zaniedbań to m.in. infekcje skóry i dróg oddechowych, choroby przewodu pokarmowego, problemy z wylinką i pasożyty.

Gady mogą też przenosić bakterie z rodzaju Salmonella. Dlatego po każdym sprzątaniu i kontakcie ze zwierzęciem dokładnie myj ręce, a akcesoriów do terrarium nie myj w zlewie kuchennym razem z naczyniami.

Harmonogram sprzątania terrarium

Częstotliwość zależy od gatunku, wielkości terrarium i liczby zwierząt. Agama czy żółw lądowy brudzą więcej niż ptasznik, który potrafi przez wiele tygodni nie zostawić niczego do sprzątania. W terrarium bioaktywnym większość pracy wykonują rośliny i drobne bezkręgowce – o tym niżej.

Codzienne sprzątanie – 5 minut dziennie

Codzienna kontrola zajmuje kilka minut, a zapobiega większości problemów:

• Odchody i mocz usuń razem z kawałkiem podłoża pod nimi – łopatką, pęsetą lub ręcznikiem papierowym.
• Niezjedzony pokarm – zielenina więdnie i pleśnieje, a żywe świerszcze mogą podgryzać śpiące zwierzę. Owady wypuszczone luzem usuń, jeśli nie zostały zjedzone w ciągu kilku godzin.
• Woda – wymieniaj codziennie. Gady często załatwiają się do miski, a w ciepłym terrarium bakterie namnażają się w wodzie bardzo szybko.
• Wylinka – zrzuconą skórę usuń po zakończeniu linienia. Przy okazji sprawdź, czy zeszła w całości. Więcej w poradniku Wylinka u gadów.

Do tego przyda się długa pęseta – pozwala sprzątać bez wkładania ręki głęboko do terrarium, co jest ważne zwłaszcza przy ptasznikach i obronnych gadach.

Cotygodniowe porządki

Miski na wodę i pokarm

Miski raz w tygodniu umyj gorącą wodą z niewielką ilością płynu do naczyń, dokładnie wypłucz i zdezynfekuj. Śliski osad (biofilm) na ściankach to kolonie bakterii – nie wystarczy go przepłukać, trzeba go zetrzeć. Najwygodniej mieć dwie miski i używać ich na zmianę.

Szyby

Zachlapane szyby i osad z twardej wody najlepiej przecierać ściereczką z mikrofibry i preparatem przeznaczonym do terrariów, np. Reptix TerraClean HOBBY. Nie używaj zwykłych płynów do szyb z amoniakiem i alkoholem – ich opary mogą podrażniać drogi oddechowe zwierząt. Osadom z wody zapobiega zraszanie terrarium wodą demineralizowaną lub filtrowaną.

Podłoże

Raz w tygodniu przekop powierzchnię podłoża i usuń zbite, wilgotne lub przebarwione fragmenty. Pleśń na podłożu to sygnał, że w terrarium jest za wilgotno albo za słaba wentylacja – więcej o tym w poradniku Wilgotność w terrarium.

Gruntowne czyszczenie terrarium krok po kroku

Gruntowne sprzątanie w klasycznym terrarium wykonuj co 1–3 miesiące, a przy dużych, brudzących zwierzętach – częściej.

• 1. Przenieś zwierzę do bezpiecznego, ciepłego pojemnika lub faunarium z kryjówką. Wyłącz i odłącz ogrzewanie oraz lampy, i poczekaj, aż ostygną.
• 2. Wyjmij wyposażenie – kryjówki, gałęzie, miski, rośliny sztuczne.
• 3. Usuń stare podłoże w całości. Zużyte podłoże wyrzuć – nie przesypuj go z powrotem.
• 4. Umyj terrarium ciepłą wodą z niewielką ilością łagodnego detergentu. Zetrzyj zabrudzenia z narożników, uszczelek i prowadnic szyb.
• 5. Zdezynfekuj dno i ścianki bezpiecznym środkiem i zostaw go na czas podany przez producenta.
• 6. Spłucz czystą wodą i dokładnie wysusz. W terrarium nie może pozostać zapach środka czyszczącego.
• 7. Umyj i zdezynfekuj dekoracje. Kamienie i ceramikę możesz wyparzyć wrzątkiem, kryjówki z tworzywa – umyć i zdezynfekować.
• 8. Wsyp nowe podłoże, ustaw wyposażenie, włącz ogrzewanie i odczekaj, aż temperatury się ustabilizują. Dopiero wtedy wpuść zwierzę.

To też dobry moment na przegląd sprzętu: sprawdź, czy sonda termostatu jest dobrze zamocowana, czy lampy nie mają uszkodzonych przewodów i kiedy ostatnio była wymieniana świetlówka UVB. Temperatury po sprzątaniu sprawdź termometrem z sondą lub termometrem z higrometrem.

Czym dezynfekować terrarium?

Ważna zasada: najpierw myj, potem dezynfekuj. Odchody, resztki pokarmu i tłuszcz osłabiają działanie większości środków dezynfekujących. Bezpieczne i skuteczne są:

Czego unikać?

• środków z fenolem i krezolem – są toksyczne dla gadów,
• środków z olejkami sosnowymi, eukaliptusowymi i silnymi zapachami,
• płynów z amoniakiem i mieszania amoniaku z wybielaczem – powstają trujące opary,
• odświeżaczy powietrza i aerozoli w pobliżu terrarium.

Dezynfekuj zawsze w przewiewnym miejscu, w rękawicach, i nigdy w obecności zwierzęcia. Szczególnie ostrożnie postępuj przy płazach, które wchłaniają substancje przez skórę.

Wymiana podłoża – jak często?

Częstotliwość wymiany zależy od rodzaju podłoża i zwierzęcia:

Więcej o rodzajach podłoży i ich zaletach przeczytasz w poradniku Podłoże do terrarium.

Terrarium bioaktywne – mniej sprzątania

W terrarium bioaktywnym żywe rośliny i „ekipa sprzątająca” – równonogi (isopody) i skoczogonki – rozkładają odchody, resztki pokarmu i martwe liście. Podłoża nie wymienia się w całości, a gruntowne czyszczenie praktycznie nie jest potrzebne. Nadal jednak trzeba codziennie wymieniać wodę, usuwać większe odchody i niezjedzone owady oraz przecierać szyby. Nie używaj w nim środków dezynfekujących – zabiłyby pożyteczne organizmy.

Jak założyć takie terrarium, opisaliśmy w poradniku Terrarium bioaktywne. Dobrym podłożem bazowym jest np. Jungle Bio HabiStat.

Najczęstsze błędy przy czyszczeniu terrarium

• Zbyt rzadka wymiana wody – woda w misce to najczęstsze siedlisko bakterii.
• Zbyt częste gruntowne czyszczenie – ciągłe przestawianie wystroju stresuje zwierzę. Lepsze jest codzienne, drobne sprzątanie.
• Zwykła chemia domowa – płyny o silnym zapachu i z fenolem mogą zaszkodzić gadom i płazom.
• Brak spłukiwania po wybielaczu lub detergentach.
• Powrót zwierzęcia do zimnego terrarium – po sprzątaniu odczekaj, aż temperatury wrócą do normy.
• Wkładanie dekoracji z natury – gałęzie i kamienie z lasu mogą przenieść pasożyty i chemikalia. Lepiej kupić dekoracje przeznaczone do terrarium.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Najważniejsza w utrzymaniu czystości jest regularność: codzienne usuwanie odchodów i wymiana wody, cotygodniowe mycie misek i szyb oraz gruntowne czyszczenie co 1–3 miesiące. Do dezynfekcji używaj środków bezpiecznych dla zwierząt, zawsze po wcześniejszym umyciu, i dokładnie spłukuj terrarium przed powrotem jego mieszkańca.

Potrzebne akcesoria znajdziesz w działach Pęsety, łopatki, haki, Miski i Podłoża.