Hodowla owadów karmowych w domu – świerszcze, karaczany i mączniki krok po kroku

Kto ma w domu gekona lamparciego, agamę brodatą albo kilka ptaszników, ten wie, że owady karmowe potrafią kosztować więcej niż cały prąd zużywany przez terrarium. Do tego dochodzą wyjazdy do sklepu, owady, które padają po kilku dniach, i pudełka, z których połowa uciekła po mieszkaniu. Własna hodowla rozwiązuje te problemy: masz pokarm zawsze pod ręką, w potrzebnych rozmiarach i dobrze odżywiony. W tym poradniku pokazujemy, jak założyć domową hodowlę świerszczy, karaczanów i mączników, ile to kosztuje i jak uniknąć zapachu, roztoczy i ucieczek.

Czy warto hodować owady samemu?

Hodowla własnych owadów ma sens, gdy karmisz regularnie kilka zwierząt albo jedno duże, które zjada dużo owadów (np. młodą agamę brodatą). Przy jednym gekonie lamparcim zwykle wystarczy kupować pudełko owadów raz na 1–2 tygodnie.

Porównanie wartości odżywczej i zastosowań poszczególnych owadów znajdziesz w poradniku Owady karmowe — porównanie.

Który owad wybrać do hodowli?

Wartości są orientacyjne — tempo rozwoju zależy przede wszystkim od temperatury i karmienia. Jeśli mieszkasz w bloku i nie chcesz, żeby ktokolwiek wiedział o Twojej hodowli, zacznij od mączników lub karaczanów argentyńskich.

Co jest potrzebne do hodowli?

• Pojemnik — plastikowy z wentylacją w pokrywie, np. faunarium lub duże pudło z wyciętym otworem zaklejonym drobną siatką. Ściany powinny być gładkie, bez rys i zadrapań, po których owady mogą się wspinać.
• Wypełnienie — wytłoczki po jajkach (karaczany, świerszcze) albo podłoże z otrąb (mączniki).
• Ogrzewanie — mata grzewcza przyklejona z boku lub pod częścią dna, sterowana termostatem. Część pojemnika powinna pozostać chłodniejsza.
• Termometr — żeby wiedzieć, w jakiej temperaturze rośnie kolonia.
• Pokarm dla owadów — gotowa mieszanka dla owadów karmowych lub płatki owsiane, otręby i warzywa. Przydaje się też pokarm do dokarmiania przed podaniem.
• Źródło wilgoci — kawałki marchwi, ziemniaka, jabłka lub żel wodny. Miseczka z wodą to proszenie się o utopione owady i zapach.

Hodowla mączników krok po kroku

Mącznik młynarek to najłatwiejszy owad do hodowli domowej. Larwy (mączniki) są pokarmem dla wielu jaszczurek, a cały cykl — larwa, poczwarka, chrząszcz — odbywa się w jednym lub dwóch pojemnikach w temperaturze pokojowej.

1. Wsyp do pojemnika 5–8 cm otrąb pszennych lub płatków owsianych — to jednocześnie podłoże i pokarm.
2. Wpuść larwy (kilkaset sztuk to dobry start) i połóż na wierzchu kawałki marchwi lub ziemniaka jako źródło wilgoci. Wymieniaj je, zanim zaczną pleśnieć.
3. Larwy po kilku tygodniach zamieniają się w białe poczwarki. Najlepiej przenosić je do osobnego pojemnika, bo larwy i chrząszcze je podgryzają.
4. Z poczwarek wylęgają się chrząszcze, które składają jaja w podłożu. Po 2–3 tygodniach przenoś chrząszcze do nowego pojemnika, żeby oddzielić kolejne pokolenia larw różnej wielkości.
5. Małe larwy pojawiają się po kilku tygodniach. Przez pierwsze tygodnie są bardzo drobne — nie wymieniaj wtedy podłoża, tylko je dosypuj.

Przy 25–27°C cykl od jaja do chrząszcza trwa około 2–3 miesięcy, w chłodniejszym pomieszczeniu dłużej. Odchody (drobny pył na dnie) odsiewaj co kilka tygodni przez sitko.

Drobniki — większe, ale bardziej kapryśne

Drobniki (Zophobas) hoduje się podobnie, ale larwy przepoczwarzają się tylko wtedy, gdy są pojedynczo — każdą larwę na przepoczwarzenie umieszcza się w małym pojemniczku (np. w pudełku po filmie lub kubeczku) na 1–2 tygodnie. Larwy drobnika potrafią ugryźć małe zwierzę, dlatego podaje się je pęsetą, a nie luzem w terrarium.

Hodowla karaczanów argentyńskich (dubia)

Karaczan argentyński to ulubiony owad wielu hodowców agam i gekonów: jest mięsisty, ma stosunkowo miękki pancerz, nie skacze, nie lata (samice nie mają skrzydeł, samce nie latają w warunkach domowych) i nie wspina się po gładkim plastiku. Jest też niemal bezzapachowy. Wadą jest powolny rozwój — kolonia potrzebuje kilku miesięcy, zanim zacznie regularnie dawać pokarm.

1. Przygotuj pojemnik z gładkimi ścianami i siatką w pokrywie. Ustaw w nim pionowo wytłoczki po jajkach — owady chowają się w nich i nie tłoczą na dnie.
2. Podgrzewaj pojemnik matą z boku do 28–32°C w ciepłej części. W niższej temperaturze karaczany żyją, ale rozmnażają się bardzo słabo.
3. Na start wpuść dorosłe osobniki w proporcji ok. 1 samiec na 3–5 samic (kolonia startowa to zwykle kilkadziesiąt samic). Samce mają skrzydła na całej długości odwłoka, samice — krótkie zawiązki.
4. Karm co 2–3 dni suchą mieszanką (płatki, granulat dla owadów) i warzywami lub owocami jako źródłem wilgoci. Resztki owoców usuwaj po dobie.
5. Samice rodzą żywe młode — nie ma jaj do inkubacji. Pierwsze nimfy pojawiają się po kilku tygodniach od założenia kolonii.
6. Z kolonii odławiaj do karmienia głównie młode osobniki odpowiedniej wielkości, a dorosłe samice zostawiaj do rozrodu.

Karaczan turkmeński rozmnaża się szybciej i jest bardziej ruchliwy, przez co lepiej pobudza do polowania. Jego młode potrafią jednak wspinać się i uciekać przez szczeliny, więc pokrywa musi być szczelna, a siatka drobna.

Hodowla świerszczy

Świerszcze rosną najszybciej ze wszystkich popularnych owadów karmowych i są bardzo atrakcyjne dla gadów, bo skaczą i uruchamiają instynkt łowiecki. Ich hodowla jest jednak najbardziej wymagająca: dorosłe samce głośno cykają, kolonia ma charakterystyczny zapach, a przy przeładunku łatwo o ucieczki.

1. Przygotuj duży pojemnik (np. 40–60 l) z wentylacją w pokrywie, wytłoczkami i ciepłą strefą 28–32°C.
2. Wstaw pojemniczek z wilgotnym podłożem do składania jaj — ziemią kokosową lub ogrodniczą bez nawozów, głębokości kilku centymetrów. Samice składają w nim jaja pokładełkiem.
3. Po kilku dniach wyjmij pojemniczek z jajami i przenieś go do osobnego, ciepłego pudełka. Podłoże musi być stale lekko wilgotne, ale nie mokre.
4. W temperaturze ok. 30°C młode wylęgają się zwykle po 1,5–2 tygodniach. Na początku są bardzo małe — karm je drobno zmieloną mieszanką i podawaj wilgoć w postaci warzyw lub żelu.
5. Młode świerszcze dorastają w ciągu kilku tygodni. Sortuj je według wielkości — duże świerszcze zjadają mniejsze, szczególnie przy braku białka w diecie.

Świerszcze są wrażliwe na nadmiar wilgoci i tłok. Martwe osobniki usuwaj codziennie — rozkładające się owady to najczęstsze źródło zapachu i chorób w kolonii.

Pokarm dla najmniejszych: owocówki i mikroświerszcze

Młode gekony, kameleony, żaby, modliszki i pająki potrzebują pokarmu dużo mniejszego niż dorosły świerszcz. Najprostsze rozwiązania to:

• muszki owocówki (Drosophila) — hodowane w małych pojemnikach z pożywką z płatków ziemniaczanych, owoców i drożdży; nowe pokolenie pojawia się co 2–3 tygodnie,
• mikroświerszcze — świeżo wylęgnięte świerszcze z własnej hodowli, które można podawać przez pierwsze dni po wykluciu,
• młode karaczany — nimfy karaczana argentyńskiego lub turkmeńskiego dobrze nadają się dla podrośniętych gekonów i agam,
• małe larwy mącznika — dla jaszczurek, które lubią wolno poruszający się pokarm.

Szczegóły hodowli owocówek opisaliśmy w poradniku Bezkręgowce w terrarium.

Jak przechowywać kupione owady?

Nawet jeśli nie planujesz pełnej hodowli, warto wiedzieć, jak przechować pudełko owadów, żeby nie padły po kilku dniach:

• przesyp owady do większego pojemnika z wentylacją i wytłoczkami — w małym pudełku transportowym jest za ciasno i za mało powietrza,
• daj im pokarm i wilgoć — kawałek marchwi lub ziemniaka i trochę płatków; głodne owady zjadają się nawzajem i szybko tracą wartość odżywczą,
• trzymaj je w odpowiedniej temperaturze — świerszcze i karaczany najlepiej w temperaturze pokojowej lub lekko wyższej, mączniki można przechowywać chłodniej, co spowalnia ich przepoczwarzanie,
• codziennie usuwaj martwe owady — to najprostszy sposób na brak zapachu.

Gut loading — dokarmianie owadów przed podaniem

Owad jest tak wartościowy, jak to, co sam zjadł. Kilkanaście–kilkadziesiąt godzin przed podaniem zwierzęciu owady powinny dostać pełnowartościowy pokarm: warzywa (marchew, dynia, liście mniszka), płatki i gotową mieszankę do dokarmiania. Ten zabieg nazywa się gut loading i znacząco poprawia wartość odżywczą owadów, szczególnie zawartość wapnia i witamin.

• dokarmiaj owady przez ok. 24–48 godzin przed podaniem,
• nie podawaj owadom resztek ze stołu, mięsa ani karmy dla psów — mogą zawierać za dużo białka i tłuszczu,
• zawsze zapewnij wilgoć (warzywa, żel), ale nie stojącą wodę.

Tuż przed podaniem owady oprósz wapniem lub preparatem wapniowo-witaminowym. Jak dawkować suplementy, wyjaśniamy w poradniku Pokarmy i suplementy dla gadów — jak wybrać?.

Najczęstsze problemy w hodowli owadów

Ile kosztuje i kiedy się opłaca?

Start hodowli to zwykle kilkadziesiąt do ok. 200 zł: pojemnik, mata z termostatem (jeśli nie masz ich już w zapasie), pokarm i kolonia startowa. Bieżące koszty to głównie pokarm dla owadów i niewielka ilość prądu na matę. Własna hodowla najbardziej opłaca się przy kilku zwierzętach lub przy dużych jaszczurkach. Przy jednym małym gekonie zwykle wygodniej kupować owady na bieżąco.

Więcej o kosztach utrzymania terrarium: Ile kosztuje terrarium na start?.

Jak podawać owady z hodowli?

• Pęsetą — pęseta pozwala kontrolować, ile zwierzę zjadło, i chroni przed przypadkowym ugryzieniem.
• W misce — mączniki i karaczany argentyńskie dobrze sprawdzają się w gładkiej misce, z której nie uciekają.
• Luzem w terrarium — tylko tyle, ile zwierzę zje w kilkanaście minut. Niezjedzone świerszcze usuń, bo mogą podgryzać śpiącego gada albo gada w czasie wylinki.

Wskazówki dla konkretnych gatunków: Czym karmić gekona lamparciego? i Czym karmić agamę brodatą?.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Domowa hodowla owadów karmowych to wygoda i oszczędność przy większej liczbie zwierząt. Najprościej zacząć od mączników albo karaczanów argentyńskich, a świerszcze zostawić na później. Kluczem jest ciepła strefa 28–32°C dla karaczanów i świerszczy, suchość, dobra wentylacja i codzienne usuwanie martwych owadów. Przed podaniem zawsze dokarm owady i oprósz je wapniem — dopiero wtedy są pełnowartościowym pokarmem.

Przydatne kategorie: Dla owadów karmowych · Pokarmy i suplementy · Faunaria · Maty grzewcze · Termostaty.