Owady karmowe – porównanie, wartości odżywcze i karmienie

Świerszcze, karaczany, mączniki, drewnojady, szarańcza – wybór owadów karmowych jest duży, a różnice między nimi większe, niż się wydaje. Jedne są chude i bogate w białko, inne to tłuste przysmaki, które podaje się od święta. Prawie wszystkie mają za mało wapnia. W tym poradniku porównujemy najpopularniejsze owady karmowe i pokazujemy, jak je karmić, przechowywać i podawać, żeby gad był zdrowy.

Dlaczego wybór owada karmowego ma znaczenie?

W naturze owadożerny gad zjada dziesiątki gatunków bezkręgowców, a każdy z nich jadł wcześniej coś innego. W terrarium dostaje dwa, trzy gatunki z hodowli. Jeśli będą to wyłącznie tłuste larwy, zwierzę się otłuści. Jeśli owady nie dostaną wapnia, gad zachoruje na krzywicę. Dobra dieta opiera się więc na trzech zasadach: właściwy gatunek owada, dobrze nakarmiony owad i suplementacja.

Porównanie owadów karmowych – wartości odżywcze

Tabela pokazuje skład owadów w świeżej masie. Zwróć uwagę na ostatnią kolumnę. Gad potrzebuje w pokarmie więcej wapnia niż fosforu, najlepiej w proporcji od 1,5:1 do 2:1. Prawie wszystkie owady mają proporcję odwrotną.

Źródło: analizy M. D. Finkego opublikowane w czasopiśmie „Zoo Biology” (2002, 2013); dla karaczana argentyńskiego dane hodowców. Skład zależy od wieku owada i od tego, czym był karmiony, dlatego traktuj liczby jako orientacyjne.

Świerszcze

Świerszcze to najpopularniejszy owad karmowy. Są chude, bogate w białko i ruchliwe, więc pobudzają gada do polowania. W sprzedaży znajdziesz kilka gatunków: świerszcza domowego, bananowego, kubańskiego i śródziemnomorskiego. Różnią się wielkością i twardością pancerza, ale wartość odżywczą mają podobną.

• Zalety: dobry skład, niska cena, wiele rozmiarów – od kilkumilimetrowych larw po dorosłe owady.
• Wady: hałasują, pachną, szybko padają w tłoku i potrafią uciec. Niezjedzone świerszcze mogą w nocy pogryźć śpiącego gada.
• Dla kogo: gekony, agamy, kameleony, żaby, ptaszniki.

Świerszcze, których gad nie zjadł w ciągu kilkunastu minut, wyjmij z terrarium.

Karaczany

Karaczany karmowe to dla wielu hodowców najlepsza podstawa diety. Mają więcej mięsa w stosunku do pancerza niż świerszcze, nie hałasują, prawie nie pachną i żyją długo. Dwa najpopularniejsze gatunki to karaczan turecki i karaczan argentyński, znany jako dubia.

• Karaczan turecki jest szybki i nie wspina się po szkle. Dobrze zastępuje świerszcze u gekonów i młodych agam.
• Karaczan argentyński jest większy, powolny i ma najlepszą proporcję wapnia do fosforu wśród popularnych owadów. Nadaje się dla agam brodatych, dużych gekonów i ptaszników.
• Wady: wyższa cena, a karaczan, który ucieknie, potrafi długo przeżyć w mieszkaniu. Tureckie zakopują się też w podłożu terrarium.

Szarańcza

Szarańcza wędrowna i pustynna to duże, chude owady o miękkim pancerzu. Są ulubionym pokarmem kameleonów i agam brodatych. Wspinają się po gałęziach i siedzą na widoku, więc łatwo je upolować gatunkom nadrzewnym. Nie hałasują i nie pachną.

• Zalety: dobry skład, duży rozmiar, łatwe do podkarmienia zieleniną.
• Wady: najwyższa cena spośród owadów podstawowych. Są wrażliwe na chłód i wilgoć – trzymaj je w cieple i sucho.

Mączniki i drewnojady

Mącznik młynarek i drewnojad to larwy chrząszczy. Są tanie i bardzo łatwe w przechowywaniu, ale mają dużo tłuszczu i najgorszą proporcję wapnia do fosforu. Traktuj je jako dodatek do świerszczy i karaczanów, a nie podstawę diety.

• Mączniki są małe i mają twardy pancerz. Sprawdzają się u gekonów lamparcich i ptaszników. W lodówce przetrwają kilka tygodni.
• Drewnojady są dużo większe i bardziej tłuste. To pokarm dla dorosłych agam, dużych gekonów i ptaszników. Nie wkładaj ich do lodówki – w chłodzie giną.

Larwy podawaj w gładkiej miseczce, z której nie wyjdą, np. w misce na żywy pokarm Worm Dish EXO TERRA. Wypuszczone luzem zakopią się w podłożu.

Barciaki, jedwabniki i larwy Hermetia illucens

• Barciaki (larwy mola woskowego) zawierają najwięcej tłuszczu. Gady za nimi przepadają i łatwo się od nich uzależniają. Podawaj je najwyżej raz na 1–2 tygodnie albo zwierzęciu, które trzeba podtuczyć po chorobie.
• Jedwabniki są miękkie, chude i pełne wody. To dobry pokarm dla kameleonów i zwierząt odwodnionych. W Polsce są trudno dostępne i drogie.
• Larwy Hermetia illucens to jedyny popularny owad, który ma więcej wapnia niż fosforu. Są małe i tłustsze od świerszczy, więc sprawdzają się jako stały dodatek, szczególnie u młodych zwierząt.

Muszki owocowe i skoczogonki

Dla drzewołazów, małych żab i świeżo wyklutych gekonów nawet najmniejsze świerszcze bywają za duże. Karmi się je nielotnymi muszkami owocowymi i skoczogonkami. Muszki łatwo hodować samodzielnie na gotowej pożywce, np. SuperFly REPASHY.

Który owad dla którego zwierzęcia?

Szczegółowe diety opisujemy w poradnikach o gatunkach: gekon lamparci, agama brodata, gekon orzęsiony i kameleon jemeński.

Jak karmić owady karmowe?

Owad kupiony w sklepie często od kilku dni nic nie jadł. Jest wtedy pustą skorupką. Dlatego przed podaniem trzeba go nakarmić – hodowcy nazywają to z angielska gut loadingiem. Wszystko, co owad ma w przewodzie pokarmowym, trafia do gada.

• Karm owady przez 24–48 godzin przed podaniem.
• Podawaj warzywa bogate w wapń i witaminy: marchew, dynię, cukinię, jarmuż, liście mniszka. Są też źródłem wody.
• Jako suchą karmę możesz dać płatki owsiane lub otręby, ale same zboża to za mało.
• Najprościej użyć gotowej karmy, np. SuperLoad REPASHY. Zawiera wapń i witaminy w proporcjach dobranych pod gady.
• Nie dawaj owadom karmy dla psów i kotów, cytrusów ani spleśniałych resztek.
• Wymieniaj warzywa codziennie. Zgniłe jedzenie i wilgoć szybko zabijają całą hodowlę.

Obsypywanie owadów wapniem i witaminami

Samo karmienie owadów nie wyrówna braku wapnia. Tuż przed podaniem obsyp je preparatem wapniowym. Wsyp szczyptę proszku do pojemnika, dodaj owady i delikatnie potrząśnij, aż pokryją się cienką warstwą. Wygodnie robi się to w pojemniku Cricket Vitamizer HOBBY.

• Gady z lampą UVB dostają zwykle wapń bez witaminy D3 lub z jej niską dawką, np. SuperCal NoD REPASHY.
• Preparat „wszystko w jednym”, np. Calcium Plus REPASHY, łączy wapń, witaminę D3 i pozostałe witaminy. Jest najprostszy w użyciu.
• Ptaszników i innych bezkręgowców nie suplementuje się wapniem.

Obsypane owady podaj od razu – po kilkunastu minutach większość proszku z nich opada. O dawkowaniu i doborze preparatów piszemy w poradniku Pokarmy i suplementy dla gadów – jak wybrać?

Jak przechowywać owady karmowe?

Pudełko ze sklepu nadaje się tylko do transportu. W domu przełóż owady do większego, wentylowanego pojemnika, np. faunaboxu 27 × 18,8 × 12 cm albo faunarium EXO TERRA. Do środka włóż wytłaczanki po jajkach – zwiększają powierzchnię i dają owadom kryjówki.

Raz w tygodniu usuń martwe owady, wylinki i resztki jedzenia. Czysta hodowla nie pachnie.

Jak podawać owady?

• Rozmiar. Owad nie powinien być dłuższy niż odstęp między oczami gada. Zbyt duży pokarm grozi zadławieniem i niestrawnością.
• Ilość. Młode gady karm codziennie, dorosłe co 2–3 dni. Podawaj tyle, ile zwierzę zje w 10–15 minut.
• Pora. Gatunki dzienne karm rano, gdy się już wygrzały. Nocne – wieczorem.
• Pęseta. Karmienie z pęsety pozwala kontrolować, ile gad zjadł, i oswaja zwierzę. Bezpieczna dla pyska jest pęseta bambusowa, do larw wygodna jest pęseta anatomiczna 20 cm.
• Miseczka. Larwy podawaj w gładkiej misce. Więcej modeli jest w dziale Miski.
• Temperatura. Gad trawi tylko wtedy, gdy ma ciepło. Sprawdź, czy miejsce wygrzewania ma właściwą temperaturę.

Owady suszone i w puszkach – czy warto?

Owady suszone i konserwowane w puszkach są wygodne: nie uciekają, nie hałasują i można je trzymać miesiącami. Mają jednak dwie wady. Nie ruszają się, więc wiele gadów ich nie rozpoznaje jako pokarmu. Suszone nie zawierają też wody, którą gad pobiera z żywych owadów.

Traktuj je jako zapas awaryjny i urozmaicenie, nie podstawę diety. W puszkach owady są miękkie i wilgotne, np. mączniki Can O' Worms ZOO MED. Z suszonych mamy m.in. koniki polne EXO TERRA i suszone mączniki TRIXIE. Dobrze sprawdzają się u żółwi wodnych i dużych jaszczurek wszystkożernych. Pełną ofertę znajdziesz w dziale Pokarmy i suplementy.

Najczęstsze błędy

• Jeden gatunek owada przez cały rok. Zmieniaj owady – każdy ma inny skład.
• Same mączniki lub drewnojady. To prosta droga do otłuszczenia i niedoboru wapnia.
• Owady prosto z pudełka. Nienakarmiony owad ma niewielką wartość odżywczą.
• Brak wapnia. Niedobór wapnia prowadzi do MBD, czyli metabolicznej choroby kości. Objawy i profilaktykę opisujemy w poradniku MBD u gadów.
• Owady łapane na dworze. Mogą zawierać pestycydy i pasożyty.
• Świerszcze zostawione na noc. Głodne świerszcze obgryzają skórę i palce śpiącego gada.
• Zbyt duży pokarm. Trzymaj się zasady odstępu między oczami.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Zdrowa dieta owadożernego gada opiera się na chudych owadach – świerszczach, karaczanach i szarańczy – uzupełnianych larwami. Każdego owada nakarm przed podaniem i obsyp wapniem. Zmieniaj gatunki, pilnuj rozmiaru pokarmu i wyjmuj niezjedzone świerszcze. To proste zasady, które chronią przed otyłością i krzywicą.

Karmy dla owadów, preparaty wapniowe i akcesoria do karmienia znajdziesz w działach Dla owadów karmowych, Pokarmy i suplementy, Pęsety, łopatki, haki i Faunaria.