Gekon toke (Gekko gecko) to jeden z największych gekonów na świecie i jedna z najbardziej charakternych jaszczurek w terrarystyce. Jest pięknie ubarwiony – niebieskoszary z pomarańczowymi plamkami – głośny i odważny. Nie lubi być brany na ręce i potrafi mocno ugryźć, za to w dobrze urządzonym terrarium jest aktywny, ciekawy otoczenia i długowieczny. Sprawdź, czego potrzebuje i czy to gatunek dla Ciebie.
Wygląd, wielkość i występowanie
Toke pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej – od północno-wschodnich Indii przez Tajlandię, Wietnam i południowe Chiny po Indonezję i Filipiny. Żyje w lasach tropikalnych, na skałach i drzewach, a także w pobliżu ludzi – na ścianach domów, gdzie poluje na owady zwabione światłem.
Dorosły gekon ma zwykle 25–35 cm długości, a największe samce dochodzą do 40 cm. Ma dużą głowę, wielkie oczy z pionową źrenicą i szeroko rozpłaszczone palce z przylgami, dzięki którym chodzi po szybach i suficie. Typowe ubarwienie to niebieskoszare tło z pomarańczowymi lub czerwonymi plamkami. Toke potrafi zmieniać odcień – w nocy i w stresie ciemnieje, w spoczynku jaśnieje. Hodowcy uzyskali też odmiany barwne, np. granitowe, albinotyczne i nakrapiane.
Głos gekona toke
Nazwa „toke” pochodzi od głosu samców – głośnego, powtarzanego „to-kej”, słyszalnego zwłaszcza w nocy i w okresie godowym. Gekon wydaje też syczące i szczekające dźwięki, gdy czuje się zagrożony. Warto o tym pamiętać, jeśli terrarium ma stać w sypialni.
Charakter – czy gekon toke gryzie?
Toke ma opinię najbardziej zadziornego gekona w hodowli i jest ona zasłużona. Wystraszony otwiera szeroko pysk, syczy i atakuje. Ma silne szczęki i ostre zęby, a gdy już ugryzie, często nie puszcza od razu. Ugryzienie dorosłego osobnika jest bolesne i może przeciąć skórę.
- traktuj toke jako zwierzę do obserwacji, nie do częstego brania na ręce,
- przy pracach w terrarium działaj spokojnie, bez gwałtownych ruchów, najlepiej w rękawicach,
- jeśli gekon ugryzie i nie puszcza, nie szarp – zwykle puszcza sam po chwili, szybciej w półmroku lub po ostrożnym położeniu go z powrotem na gałęzi,
- do karmienia używaj długiej pęsety.
Urodzone w niewoli toke bywają spokojniejsze od osobników z odłowu. Część opiekunów oswaja je cierpliwą, codzienną obecnością i karmieniem z pęsety, ale nawet oswojony toke zwykle nie lubi dotyku. Jak wiele gekonów, w razie zagrożenia może też odrzucić ogon, który potem odrasta.
Parametry hodowli
| Parametr | Zalecana wartość |
|---|---|
| Długość | 25–35 cm, wyjątkowo do 40 cm |
| Długość życia | 10–20 lat |
| Terrarium | minimum 45 × 45 × 90 cm, lepiej 60 × 60 × 90 cm lub więcej |
| Miejsce wygrzewania | 32–35°C |
| Temperatura w dzień | 26–29°C |
| Temperatura w nocy | 24–26°C |
| Wilgotność | 60–80%, zraszanie wieczorem i w razie potrzeby rano |
| Oświetlenie | 12 godzin dziennie, UVB o niskiej mocy (zalecane) |
| Pokarm | owady: świerszcze, karaczany, szarańcza |
| Karmienie | młode codziennie, dorosłe co 2–3 dni |
Terrarium dla gekona toke
Toke jest gekonem nadrzewnym, więc potrzebuje wysokiego terrarium. Dla jednego gekona minimum to 45 × 45 × 90 cm, ale duże samce lepiej czują się w terrarium o wymiarach 60 × 60 × 90 cm lub większym, np. Fix & Easy 60 × 60 × 90 cm HOBBY. Szklane terrarium z wentylacją dobrze utrzymuje wilgotność i ciepło, a przyciemniane szyby zmniejszają stres. Inne modele znajdziesz w dziale Terrarium dla gekona.
Terrarium musi być bardzo dobrze zamknięte. Toke jest szybki i wspina się po każdej powierzchni – uciekinier potrafi ukryć się w mieszkaniu na wiele dni. Gekony toke są terytorialne, dlatego trzyma się je pojedynczo. Parę łączy się tylko w celu rozrodu i pod obserwacją.
Wystrój, kryjówki i podłoże
W terrarium toke najważniejsze są pionowe powierzchnie i kryjówki na różnych wysokościach. Gekon spędza dzień ukryty w szczelinach, a nocą wychodzi na łowy.
- Tuby korkowe ustawione pionowo i ukośnie, np. tuba z dębu korkowego L – ulubiona kryjówka toke.
- Tło, po którym gekon może się wspinać, np. korkowe albo tło kokosowe Coco Planter REPTI PLANET, w które można wsadzić rośliny.
- Gałęzie i liany w różnych kierunkach oraz gęste rośliny – żywe lub sztuczne.
- Podłoże trzymające wilgoć, warstwa ok. 5–10 cm, np. Jungle Bio HabiStat lub Earth Mix ARCADIA, przykryte suchymi liśćmi.
Toke dobrze czuje się w terrarium bioaktywnym, w którym rośliny i „ekipa sprzątająca” pomagają utrzymać czystość. O tym, jak je urządzić, piszemy w poradnikach Terrarium bioaktywne i Rośliny do terrarium.
Temperatura i oświetlenie
Toke potrzebuje ciepła przez całą dobę. W dzień temperatura w terrarium powinna wynosić 26–29°C, a w górnej części – w miejscu wygrzewania – 32–35°C. Nocą nie powinna spadać poniżej 24°C.
- W dzień – żarówka grzewcza w górnej części terrarium, np. Halogen Sun 35 W REPTI PLANET, świecąca na gałąź lub tubę korkową.
- W nocy – źródło ciepła bez światła, np. promiennik ceramiczny REPTI GOOD. Światło w nocy zaburza rytm dobowy gekona.
- Sterowanie – oba źródła podłącz do termostatu, najlepiej z trybem dzień/noc, np. termostat EXO TERRA z dwoma gniazdami.
Lampy montuj nad siatką lub w osłonie, żeby gekon chodzący po suficie nie mógł się do nich zbliżyć i poparzyć. Więcej o ogrzewaniu piszemy w poradnikach Ogrzewanie terrarium i Termostat do terrarium.
Czy toke potrzebuje UVB?
Toke jest aktywny głównie nocą, ale w naturze często wygrzewa się o świcie i zmierzchu. Słaba lampa UVB nie jest bezwzględnie konieczna, jeśli gekon dostaje wapń z witaminą D3, ale jest zalecana. Wystarczy świetlówka o niskiej mocy, np. Mega Ray T5 UVB 2,4% dla gekonów, włączana na 12 godzin. Gekon musi mieć możliwość schowania się w cieniu. Szczegóły w artykule Lampa UVB do terrarium.
Wilgotność i woda
Wilgotność w terrarium powinna wynosić 60–80%. Zraszaj terrarium każdego wieczoru, a w razie potrzeby także rano. Toke chętnie pije krople wody z liści i szyb, ale w terrarium powinna stać też miseczka z wodą, którą wymieniasz codziennie. Między zraszaniami powierzchnia podłoża i dekoracje powinny częściowo przeschnąć – stale mokre terrarium sprzyja pleśni i infekcjom skóry.
Do ręcznego zraszania wystarczy spryskiwacz TRIXIE, a przy częstych wyjazdach przyda się automatyczny system zraszający Easy Rain Mini HOBBY. Wilgotność kontroluj cyfrowym higrometrem. Więcej w poradnikach Wilgotność w terrarium i System zraszający do terrarium.
Czym karmić gekona toke?
Toke jest drapieżnikiem – je wyłącznie pokarm zwierzęcy. Nie je karm owocowych tak chętnie jak gekon orzęsiony. Podstawą diety są owady:
- świerszcze i karaczany (np. argentyńskie),
- szarańcza,
- larwy drewnojada i mącznika – jako urozmaicenie, bo są tłuste,
- okazjonalnie, nie częściej niż 1–2 razy w miesiącu, oseski myszy dla dużych dorosłych gekonów.
| Wiek | Częstotliwość | Ile |
|---|---|---|
| Młode | codziennie | tyle owadów, ile zje w ok. 5 minut |
| Dorosłe | co 2–3 dni | tyle owadów, ile zje w ok. 5 minut |
Owad nie powinien być większy niż szerokość głowy gekona. Przed podaniem karm owady przez 1–2 dni wartościowym pokarmem, np. SuperLoad REPASHY, i posypuj wapniem, np. Calcium Plus LoD REPASHY. Więcej o owadach i suplementach w poradnikach Owady karmowe i MBD u gadów. Niezjedzone owady usuwaj z terrarium.
Rozpoznawanie płci i rozród
Samce są większe, mają masywniejszą głowę i wyraźne zgrubienie u nasady ogona. Po spodniej stronie ud mają też szereg porów przedudowych, których samice nie mają. Płeć najłatwiej ocenić u gekonów bliskich dojrzałości.
Samica składa zwykle 1–2 jaja o twardej skorupce i przykleja je do kory, szyby lub dekoracji. Jaj nie da się oderwać bez uszkodzenia, dlatego zwykle zostawia się je w terrarium, zabezpieczone siatką lub pojemnikiem. Młode wykluwają się po kilku miesiącach, a czas zależy od temperatury. Dorosłe toke mogą pilnować jaj, ale młode po wykluciu trzeba szybko oddzielić od dorosłych.
Dokumenty – CITES i rejestracja
Gekon toke od 2019 roku jest objęty konwencją CITES (załącznik II). W Unii Europejskiej znajduje się w aneksie B. Oznacza to, że:
- przy zakupie musisz otrzymać dokument potwierdzający legalne pochodzenie gekona,
- gekona trzeba zgłosić do rejestru w starostwie powiatowym w ciągu 14 dni od zakupu,
- przy sprzedaży lub oddaniu zwierzęcia przekazujesz dokumenty nowemu właścicielowi i zgłaszasz zmianę w starostwie.
Toke przez lata były masowo odławiane w naturze, dlatego szczególnie warto kupować osobniki urodzone w niewoli od sprawdzonych hodowców. Na co zwrócić uwagę, piszemy w artykule Gdzie kupić zwierzę do terrarium?
Najczęściej zadawane pytania
Czy gekon toke jest dla początkujących?
Raczej nie na pierwszy gad. Sama hodowla nie jest trudna, ale toke jest obronny, mocno gryzie i nie nadaje się do brania na ręce. Na początek lepszy będzie gekon lamparci lub orzęsiony.
Czy gekon toke gryzie?
Tak, i to mocno. Wystraszony atakuje, a po ugryzieniu często nie puszcza od razu. Dlatego toke traktuje się raczej jako zwierzę do obserwacji.
Ile żyje gekon toke?
Przy dobrej opiece 10–20 lat.
Jakie terrarium dla gekona toke?
Pionowe, co najmniej 45 × 45 × 90 cm, a dla dużych samców 60 × 60 × 90 cm lub więcej. Z tubami korkowymi, gałęziami i roślinami.
Dlaczego gekon toke tak głośno się odzywa?
Samce nawołują charakterystycznym „to-kej”, zwłaszcza nocą i w okresie godowym. To naturalne zachowanie terytorialne.
Czy gekona toke trzeba rejestrować?
Tak. Od 2019 roku gatunek jest objęty CITES (w UE aneks B). Potrzebny jest dokument pochodzenia, a gekona trzeba zgłosić w starostwie w ciągu 14 dni od zakupu.
Podsumowanie
Gekon toke to efektowny, duży gekon dla opiekuna, który ceni obserwację bardziej niż branie zwierzęcia na ręce. Potrzebuje wysokiego, dobrze zamkniętego terrarium z tubami korkowymi i roślinami, ciepła przez całą dobę, wilgotności 60–80% i karmienia owadami posypanymi wapniem. Pamiętaj o dokumentach CITES i rejestracji w starostwie.
Porównaj go z innymi gekonami w naszych poradnikach Gekon lamparci, Gekon orzęsiony i Gekon gargulec. Sprzęt znajdziesz w działach Terrarium dla gekona i Kryjówki.
