Ptaszniki nadrzewne żyją na pniach drzew, w liściach bromelii i pod korą, gdzie budują rurkowate oprzędy z pajęczyny. Wśród nich są jedne z najpiękniejszych pająków w hodowli, jak niebiesko-czerwono-zielona Caribena versicolor czy różowostopa Avicularia avicularia. Wymagają innego terrarium niż popularne Brachypelmy – wysokiego, przewiewnego i z możliwością wspinania się. Wyjaśniamy, jak je urządzić i jakich błędów unikać.
Czym różnią się ptaszniki nadrzewne od naziemnych?
| Cecha | Ptaszniki nadrzewne | Ptaszniki naziemne |
|---|---|---|
| Tryb życia | na drzewach, w oprzędach z pajęczyny | w norach i pod kamieniami |
| Terrarium | wysokie, z korą i gałęziami | niskie, z grubą warstwą podłoża |
| Wentylacja | bardzo ważna, najlepiej krzyżowa | standardowa |
| Ruchliwość | szybkie, mogą skakać | zwykle powolne |
| Obrona | ucieczka, „strzelanie” odchodami, włoski przy kontakcie | wyczesywanie włosków, postawa obronna |
| Przykłady | Avicularia, Caribena, Psalmopoeus, Poecilotheria | Brachypelma, Tliltocatl, Grammostola |
Nie wszystkie ptaszniki nadrzewne nadają się dla początkujących. Rodzaje Avicularia i Caribena są spokojne i mają słaby jad, dlatego często poleca się je jako pierwszego ptasznika nadrzewnego. Rodzaje Poecilotheria czy Psalmopoeus są szybkie, obronne i mają silniejszy jad – to gatunki dla doświadczonych hodowców.
Skąd nazwa „ptasznik”?
Nazwa wzięła się właśnie od ptasznika nadrzewnego. Na początku XVIII wieku przyrodniczka Maria Sibylla Merian opublikowała rycinę z Surinamu, na której wielki pająk z rodzaju Avicularia zjada kolibra. Rycina rozsławiła te pająki w Europie, a łacińska nazwa Avicularia pochodzi od słowa avis, czyli „ptak”. W rzeczywistości ptaszniki tylko wyjątkowo polują na ptaki – ich podstawowym pokarmem są owady.
Popularne gatunki na początek
Caribena versicolor – ptasznik martynikański
Jeden z najpiękniejszych ptaszników świata. Młode są metalicznie niebieskie, a dorosłe mają zielonkawy karapaks, czerwony odwłok i fioletowo-różowe odnóża. Pochodzi z Martyniki na Karaibach. Dorasta do ok. 12–15 cm rozpiętości odnóży. Samice żyją ok. 10–12 lat, samce kilka lat.
Avicularia avicularia – ptasznik różowostopy
Ciemny, owłosiony ptasznik z charakterystycznymi różowymi końcówkami odnóży. Pochodzi z północnej części Ameryki Południowej. Jest spokojny i odporny, a jego wymagania są bardzo podobne do Caribeny. Dorasta do ok. 12–14 cm rozpiętości odnóży.
Oba gatunki są łagodne i rzadko gryzą, ale są szybkie i potrafią wyskoczyć z terrarium przy otwieraniu. Ich jad nie jest groźny dla zdrowego człowieka.
Parametry hodowli
| Parametr | Zalecana wartość |
|---|---|
| Rozpiętość odnóży | ok. 12–15 cm |
| Długość życia | samice ok. 10–12 lat, samce kilka lat |
| Temperatura | 22–26°C |
| Wilgotność | ok. 65–75%, przy dobrej wentylacji |
| Terrarium dla dorosłego | wysokie, np. 30 × 30 × 45 cm |
| Podłoże | warstwa kilku centymetrów, lekko wilgotna |
| Wystrój | pionowa kora lub tuba korkowa, gałęzie, rośliny |
| Karmienie | młode 1–2 razy w tygodniu, dorosłe co 1–2 tygodnie |
Terrarium dla ptasznika nadrzewnego
Ptasznik nadrzewny buduje oprzęd zwykle w górnej części terrarium – w rogu, pod pokrywą albo na korze. Dlatego liczy się wysokość. Dla dorosłej samicy dobrze sprawdza się terrarium o wymiarach ok. 30 × 30 × 45 cm, np. Fix & Easy 30 × 30 × 45 cm HOBBY. Dla podrostka wystarczy mniejsze, np. terrarium szklane 20 × 20 × 30 cm REPTI PLANET. Małe pajączki trzyma się w niewielkich pojemnikach z otworami wentylacyjnymi, np. Faunarium MINI EXO TERRA.
Najwygodniejsze są terraria otwierane z przodu. Ptasznik nadrzewny często mieszka przy pokrywie, więc przy terrarium otwieranym od góry łatwo zniszczyć jego oprzęd albo ułatwić mu ucieczkę. Więcej modeli znajdziesz w dziale Terrarium dla ptasznika.
Dlaczego wentylacja jest tak ważna?
Ptaszniki z rodzaju Avicularia przez lata uchodziły za delikatne, bo często nagle padały. Dziś wiadomo, że główną przyczyną było trzymanie ich w zbyt wilgotnych, słabo wentylowanych pojemnikach – „jak w tropikach”. Zastałe, wilgotne powietrze sprzyja pleśni, bakteriom i grzybom. Dlatego terrarium powinno mieć wentylację z dwóch stron – w pokrywie i w dolnej części frontu lub ścianek – tak, żeby powietrze mogło przepływać.
Wystrój i podłoże
- Kora lub tuba korkowa ustawiona pionowo – najważniejszy element. Ptasznik zbuduje w niej lub za nią swój oprzęd. Sprawdzi się tuba z dębu korkowego M, oparta ukośnie o tylną ścianę.
- Gałęzie i rośliny – kilka gałązek korkowych i roślin sztucznych daje punkty zaczepienia dla pajęczyny.
- Podłoże – warstwa kilku centymetrów, np. Spider Bedding HabiStat lub włókno kokosowe. Chroni pająka przy ewentualnym upadku i pomaga utrzymać wilgotność.
- Miska z wodą – np. miseczka 10 × 10 cm EXO TERRA. Ptaszniki nadrzewne chętnie piją też krople z pajęczyny po zraszaniu.
Temperatura i wilgotność
Ptaszniki nadrzewne dobrze czują się w temperaturze 22–26°C. W większości mieszkań wystarcza temperatura pokojowa, a w chłodniejszym pomieszczeniu można przykleić matę grzewczą z regulacją na bocznej ściance i podłączyć ją do termostatu.
Wilgotność powinna wynosić ok. 65–75%, ale ważniejsze od wysokiej wilgotności jest to, żeby terrarium nie było stale mokre. W praktyce wystarczy:
- stała miska z wodą,
- lekko wilgotna jedna część podłoża,
- zraszanie raz–dwa razy w tygodniu spryskiwaczem – na jedną ściankę lub oprzęd, nie bezpośrednio na pająka.
Krople na szybach, które nie znikają przez wiele godzin, oznaczają za dużą wilgotność lub za słabą wentylację. Warunki kontroluj cyfrowym termometrem z higrometrem. Więcej o wilgotności piszemy w poradniku Wilgotność w terrarium.
Karmienie
Ptaszniki nadrzewne polują na owady, które wchodzą na ich oprzęd lub przechodzą w pobliżu. Najlepiej sprawdzają się świerszcze i karaczany. Ofiara nie powinna być większa od ciała pająka.
| Wiek | Częstotliwość | Pokarm |
|---|---|---|
| Młode pajączki | 1–2 razy w tygodniu | małe świerszcze, muszki owocowe, młode karaczany |
| Podrostki | co 7–10 dni | 1–2 średnie owady |
| Dorosłe | co 1–2 tygodnie | 1–3 duże świerszcze lub karaczany |
Owady podawaj pęsetą w pobliżu oprzędu – ptasznik nadrzewny rzadko schodzi na dno w poszukiwaniu pokarmu. Niezjedzone owady usuń po dobie. Przed wylinką ptasznik przestaje jeść i zamyka się w oprzędzie. Po wylince odczekaj z karmieniem ok. tydzień u młodych i do 2 tygodni u dorosłych, aż kły stwardnieją i ściemnieją. Więcej o owadach w poradniku Owady karmowe.
Obchodzenie się z ptasznikiem nadrzewnym
Ptaszniki z rodzajów Avicularia i Caribena są łagodne, ale bardzo szybkie. Wystraszony pająk zwykle ucieka w górę, czasem skacze, a w obronie potrafi wystrzelić strumień odchodów w kierunku zagrożenia. Ich włoski parzące działają tylko przy bezpośrednim kontakcie – pająk nie wyczesuje ich w powietrze jak Brachypelma, ale mogą podrażnić skórę po dotknięciu.
- przy otwieraniu terrarium sprawdź, gdzie jest pająk, i otwieraj drzwi powoli,
- przy przenoszeniu podstaw pojemnik lub kubek i delikatnie nakieruj do niego pająka pędzelkiem,
- nie bierz ptasznika na rękę – upadek z wysokości może go zabić,
- przy sprzątaniu nie niszcz oprzędu bez potrzeby – jego odbudowa zajmuje pająkowi dużo czasu.
Wylinka i płeć
Ptaszniki nadrzewne linieją zwykle w swoim oprzędzie, często zawieszone do góry nogami lub na boku. Nie przeszkadzaj pająkowi w tym czasie i nie zraszaj go bezpośrednio. Płeć najpewniej określisz na podstawie wylinki – samica ma spermatekę między pierwszą parą płuc. Dojrzałe samce mają haczyki na przednich odnóżach i zgrubienia na nogogłaszczkach. Więcej w poradnikach Pytania początkujących hodowców ptaszników i Jak rozmnożyć ptasznika?
Czy trzeba mieć dokumenty?
Avicularia avicularia nie jest objęta CITES. Caribena versicolor została wpisana do załącznika III CITES, co w Unii Europejskiej oznacza aneks C. Taki status dotyczy głównie importu spoza UE – nie wymaga rejestracji w starostwie. Warto jednak zachować dowód zakupu i kupować ptaszniki urodzone w niewoli, od sprawdzonych hodowców. Inaczej jest z Brachypelmami, które wymagają dokumentu pochodzenia – opisujemy to w poradniku Brachypelma hamorii.
Najczęstsze błędy
- Za mokro i za duszno – stale mokre podłoże i brak wentylacji to najczęstsza przyczyna padnięć.
- Niskie terrarium – ptasznik nadrzewny potrzebuje miejsca w pionie na oprzęd.
- Brak pionowej kory – bez niej pająk buduje oprzęd przy pokrywie i niszczy go przy każdym otwarciu.
- Terrarium otwierane od góry – ułatwia ucieczkę.
- Trzymanie kilku pająków razem – mimo opinii o „towarzyskich” Avicularia, wspólne trzymanie często kończy się kanibalizmem.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki ptasznik nadrzewny na początek?
Najczęściej poleca się Caribena versicolor i Avicularia avicularia. Są spokojne, mają słaby jad i nie potrzebują wysokich temperatur. Wymagają jednak dobrze wentylowanego terrarium.
Jakie terrarium dla ptasznika nadrzewnego?
Wysokie, otwierane z przodu, z wentylacją w pokrywie i w dolnej części. Dla dorosłej samicy wystarczy ok. 30 × 30 × 45 cm, z pionową korą i miską z wodą.
Czy Caribena versicolor gryzie?
Rzadko. Wystraszona raczej ucieka, skacze albo strzela odchodami. Jej jad nie jest groźny dla zdrowego człowieka.
Jak często zraszać terrarium ptasznika nadrzewnego?
Zwykle raz–dwa razy w tygodniu, na jedną ściankę lub oprzęd. Ważniejsza od zraszania jest stała miska z wodą i dobra wentylacja.
Dlaczego młoda Caribena jest niebieska?
Młode Caribena versicolor są metalicznie niebieskie. Z każdą wylinką nabierają kolorów dorosłych: zielonego karapaksu, czerwonego odwłoka i różowo-fioletowych odnóży.
Ile żyje ptasznik nadrzewny?
Samice Avicularia i Caribena żyją zwykle ok. 10–12 lat, samce kilka lat – po dojrzałości zwykle już tylko rok lub dwa.
Podsumowanie
Ptaszniki nadrzewne to piękne i ciekawe w obserwacji pająki, które dobrze sprawdzają się także u początkujących – pod warunkiem, że dostaną wysokie, przewiewne terrarium z pionową korą, miską z wodą i umiarkowaną wilgotnością. Najważniejsza zasada: lepiej trochę za sucho niż stale mokro i duszno.
Jeśli dopiero zaczynasz, przeczytaj też Co jest potrzebne do hodowli ptaszników?. Sprzęt znajdziesz w działach Terrarium dla ptasznika i Faunaria.
