Brachypelma hamorii, czyli meksykański ptasznik czerwonokolanowy, to jeden z najbardziej rozpoznawalnych pająków na świecie. Jest duży, kolorowy, spokojny i żyje bardzo długo, dlatego od lat poleca się go na pierwszego ptasznika. W tym poradniku opisujemy, jak urządzić mu terrarium, jak go karmić, co robić podczas wylinki i jakich dokumentów potrzebujesz.
Brachypelma hamorii czy Brachypelma smithi?
Przez dziesięciolecia wszystkie meksykańskie ptaszniki z pomarańczowymi „kolanami” nazywano Brachypelma smithi. W 2017 roku badacze z Meksyku opisali jednak osobny gatunek – Brachypelma hamorii. Okazało się, że większość pająków od lat hodowanych w Europie jako „smithi” to w rzeczywistości właśnie hamorii.
Oba gatunki są bardzo podobne. Różnią się szczegółami budowy narządów rozrodczych i odcieniem ubarwienia, czego bez doświadczenia nie da się ocenić na oko. Dla opiekuna dobra wiadomość jest taka, że wymagania hodowlane obu gatunków są praktycznie takie same. Jeśli kupujesz ptasznika opisanego jako „smithi”, poniższe zasady też go dotyczą.
Wygląd, wielkość i długość życia
Brachypelma hamorii ma ciemne, niemal czarne ciało i odnóża z jaskrawopomarańczowymi lub czerwonymi pasami na „kolanach” (rzepkach) i goleniach. Karapaks jest ciemny z jaśniejszym, beżowym lub pomarańczowym obrzeżem. Odwłok pokrywają długie, rude włoski.
Dorosła samica osiąga ok. 14 cm rozpiętości odnóży. Gatunek rośnie powoli: od małego pajączka do dorosłego osobnika mija kilka lat. Samice żyją 25–30 lat, więc zakup ptasznika to zobowiązanie na długo. Samce dojrzewają szybciej i żyją krócej, zwykle ok. 10 lat.
Skąd pochodzi
Gatunek występuje w zachodnim Meksyku, na wybrzeżu Pacyfiku – w stanach Colima, Jalisco i Michoacán. Zamieszkuje suche lasy i zbocza, gdzie kopie nory pod kamieniami i korzeniami. Klimat jest tam ciepły, z wyraźną porą suchą i deszczową.
Parametry hodowli
| Parametr | Zalecana wartość |
|---|---|
| Typ | ptasznik naziemny, kopiący |
| Rozpiętość odnóży | ok. 14 cm (dorosła samica) |
| Długość życia | samice 25–30 lat, samce ok. 10 lat |
| Temperatura | 21–25°C, nocą może spaść o kilka stopni |
| Wilgotność | umiarkowana – część podłoża lekko wilgotna, reszta sucha |
| Terrarium dla dorosłego | dno co najmniej 3–4 razy większe od rozpiętości odnóży, np. 30 × 30 cm lub 45 × 45 cm |
| Podłoże | gruba warstwa, nawet do 1/2–2/3 wysokości terrarium |
| Pokarm | świerszcze, karaczany, szarańcza |
| Karmienie | młode co 7–10 dni, dorosłe co 2–3 tygodnie |
| Temperament | łagodny, ale z włoskami parzącymi |
Terrarium dla Brachypelmy
Brachypelma hamorii to ptasznik naziemny, więc potrzebuje terrarium poziomego. Wysokość nie jest potrzebna – wręcz przeciwnie, bywa groźna. Ciężki ptasznik, który wspina się po szybie i spada z wysokości, może rozerwać odwłok. Odległość od powierzchni podłoża do pokrywy nie powinna przekraczać mniej więcej rozpiętości jego odnóży.
Wielkość dobierz do wielkości pająka:
- Małe pajączki (L1–L4) – małe pojemniki lub faunaria, np. Faunarium MINI EXO TERRA. W dużym terrarium maluch trudno znajduje pokarm.
- Podrostki – np. terrarium szklane 20 × 20 × 20 cm REPTI PLANET lub terrarium 21 × 21 × 20 cm WaCool.
- Dorosłe osobniki – Fix & Easy 30 × 30 × 32 cm HOBBY lub, dla dużej samicy, Fix & Easy 45 × 45 × 32 cm HOBBY. Szklane terraria z otwieranym frontem ułatwiają karmienie i sprzątanie bez wyjmowania pająka.
Terrarium musi mieć wentylację i dobre zamknięcie. Ptaszniki potrafią podnieść lekką pokrywę i uciec – warto dołożyć zamek do terrarium TRIXIE. Więcej modeli znajdziesz w dziale Terrarium dla ptasznika.
Podłoże, kryjówka i wystrój
Podłoże to najważniejszy element terrarium Brachypelmy. W naturze ten ptasznik kopie nory, a w hodowli też chętnie przekopuje podłoże i poszerza kryjówkę. Gruba warstwa – nawet do połowy lub 2/3 wysokości terrarium – daje mu tę możliwość i chroni przed upadkiem z wysokości.
- Podłoże: Spider Bedding HabiStat albo mieszanka torfu, ziemi bez nawozów i włókna kokosowego. Dobrze trzyma kształt nory i nie pyli.
- Kryjówka: Domek Coco Shell REPTI PLANET lub tuba z dębu korkowego, częściowo wkopana w podłoże. Pająk sam ją „urządzi” pajęczyną.
- Miska z wodą: płytka, stabilna, np. miseczka 10 × 10 cm EXO TERRA.
- Dekoracje: kilka roślin sztucznych lub kawałek gałęzi z korka. Bez ostrych krawędzi i ciężkich kamieni, które mogłyby przygnieść kopiącego pająka.
Więcej o wyborze podłoża piszemy w poradniku Podłoże do terrarium, a pełną listę zakupów znajdziesz w artykule Co jest potrzebne do hodowli ptaszników?
Temperatura, wilgotność i oświetlenie
Brachypelma hamorii czuje się dobrze w temperaturze 21–25°C. W większości mieszkań wystarcza więc zwykła temperatura pokojowa i nie trzeba dodatkowego grzania. Jeśli w pomieszczeniu jest chłodniej, np. zimą, możesz przykleić z boku terrarium matę grzewczą z regulacją REPTI GOOD i podłączyć ją do termostatu RG-TE16 REPTI GOOD. Matę mocuj na ściance, nie pod dnem – kopiący pająk ucieka od ciepła w głąb podłoża, a grzanie od spodu by mu to uniemożliwiło.
Wilgotność powinna być umiarkowana. Wystarczy, że jeden róg podłoża jest lekko wilgotny, a reszta sucha. Co kilka dni przelej trochę wody do podłoża w tym miejscu albo użyj spryskiwacza TRIXIE. Nie zraszaj samego pająka i nie utrzymuj mokrego podłoża w całym terrarium – zbyt duża wilgotność i słaba wentylacja sprzyjają pleśni i roztoczom.
Ptasznik nie potrzebuje lampy UVB ani specjalnego oświetlenia. Wystarczy światło dzienne w pokoju. Unikaj stawiania terrarium na słońcu – szkło szybko się nagrzewa. Warunki kontroluj termometrem z higrometrem HOBBY.
Karmienie ptasznika
Brachypelma hamorii poluje na owady, które wchodzą w jej zasięg. W hodowli najlepiej podawać świerszcze, karaczany lub szarańczę. Ofiara nie powinna być większa od ciała pająka. Więcej o gatunkach owadów i ich hodowli piszemy w poradniku Owady karmowe.
| Wiek | Częstotliwość | Pokarm |
|---|---|---|
| Młode pajączki | co 7–10 dni | 2–3 małe świerszcze lub inne drobne owady |
| Podrostki | co 7–14 dni | 1–2 średnie świerszcze lub karaczany |
| Dorosłe | co 2–3 tygodnie | 1–2 duże świerszcze, karaczan lub szarańcza |
Owady podawaj pęsetą. Jeśli pająk nie zje ofiary w ciągu doby, usuń ją. Żywy świerszcz zostawiony na noc może podgryzać ptasznika, zwłaszcza podczas wylinki. Dorosłe Brachypelmy potrafią nie jeść przez wiele tygodni i nie jest to powód do niepokoju – szczególnie przed wylinką.
Wylinka – jak ją rozpoznać i co robić
Ptasznik rośnie, zrzucając stary pancerz. Młode linieją kilka razy w roku, dorosłe samice zwykle raz w roku lub rzadziej. Przed wylinką widać kilka typowych objawów:
- pająk przestaje jeść i chowa się w kryjówce,
- odwłok ciemnieje, a w miejscu wyczesanych włosków robi się błyszczący i niemal czarny,
- pająk tka gęstą „matę” z pajęczyny i kładzie się na niej na plecach.
Ptasznik leżący na plecach nie umiera – właśnie linieje. Nie dotykaj go, nie odwracaj i nie zraszaj. Wylinka trwa od kilkudziesięciu minut do kilku godzin. Po niej pancerz jest miękki i twardnieje przez kilka dni. Dorosłego pająka nie karm przez 5–10 dni po wylince, młode – przez kilka dni. Starą skórkę (wylinkę) możesz wyjąć i zachować – przydaje się do określenia płci.
Włoski parzące i bezpieczne obchodzenie się z ptasznikiem
Brachypelma hamorii ma łagodny temperament i rzadko gryzie. Jej główną obroną są włoski parzące na odwłoku. Zaniepokojony pająk wyczesuje je tylnymi odnóżami w stronę zagrożenia. Włoski podrażniają skórę, a w kontakcie z oczami lub drogami oddechowymi mogą wywołać silny stan zapalny.
- nie bierz ptasznika na rękę – to stresuje pająka, a upadek nawet z niewielkiej wysokości może go zabić,
- przy sprzątaniu używaj pęsety i długich narzędzi, z dala od twarzy,
- po pracy w terrarium umyj ręce, nie trzyj oczu,
- pająka przenoś do innego pojemnika, delikatnie naganiając go do kubka lub pudełka.
Ukąszenie Brachypelmy jest dla zdrowego człowieka porównywalne z użądleniem osy – bolesne, ale niegroźne. Osoby uczulone na jad owadów powinny zachować szczególną ostrożność.
Jak rozpoznać płeć?
U młodych pająków płci nie widać. Najpewniejsza metoda to obejrzenie wylinki: po wewnętrznej stronie odwłoka, między pierwszą parą płuc, samica ma spermatekę – woreczek na nasienie. U samca jej brak. Dojrzały samiec ma też wyraźne cechy zewnętrzne: haczyki na przednich odnóżach i zgrubienia (bulbusy) na końcach nogogłaszczek. Samiec po ostatniej wylince żyje zwykle kilka–kilkanaście miesięcy.
Jeśli myślisz o rozmnażaniu, zajrzyj do poradnika Jak rozmnożyć ptasznika? Pamiętaj, że potomstwo gatunków z CITES wymaga dodatkowych formalności.
Dokumenty – CITES i legalne posiadanie
Wszystkie ptaszniki z rodzaju Brachypelma są objęte konwencją waszyngtońską (CITES). W Unii Europejskiej znajdują się w aneksie B. Oznacza to, że przy zakupie musisz otrzymać dokument potwierdzający legalne pochodzenie pająka, np. zaświadczenie o urodzeniu w niewoli. Zachowaj go przez cały czas posiadania ptasznika i przekaż przy ewentualnej sprzedaży.
Szczegóły opisaliśmy w osobnych poradnikach:
- Jakie warunki trzeba spełnić, aby legalnie posiadać ptasznika z gatunku Brachypelma?
- Jak wyrobić zaświadczenie o urodzeniu w niewoli na Brachypelmy?
- Co zrobić, gdy mamy ptasznika z gatunku Brachypelma bez dokumentów?
Kupuj ptaszniki tylko od sprawdzonych hodowców i sklepów, które wydają dokumenty. Na co zwrócić uwagę, piszemy w artykule Gdzie kupić zwierzę do terrarium?
Najczęstsze błędy
- Za wysokie terrarium i za cienka warstwa podłoża – ryzyko groźnego upadku.
- Za mokro – mokre podłoże w całym terrarium i brak wentylacji to prosta droga do pleśni.
- Przekarmianie – pająk z nadmiernie dużym odwłokiem jest bardziej narażony na jego rozerwanie przy upadku.
- Żywe owady zostawione na noc – mogą zranić pająka podczas wylinki.
- Przeszkadzanie przy wylince – odwracanie „martwego” pająka może go zabić.
- Brak dokumentów – ptasznik z CITES bez dokumentu pochodzenia to problem przy kontroli i sprzedaży.
Najczęściej zadawane pytania
Czy Brachypelma hamorii jest dobra na pierwszego ptasznika?
Tak. To jeden z najczęściej polecanych gatunków na start: jest spokojny, powolny, nie ma silnego jadu i nie ma dużych wymagań. Trzeba tylko pamiętać o włoskach parzących i o tym, że samica żyje nawet 30 lat.
Ile żyje Brachypelma hamorii?
Samice żyją 25–30 lat, samce ok. 10 lat. Samiec po osiągnięciu dojrzałości zwykle żyje już tylko kilka–kilkanaście miesięcy.
Czy ptasznik czerwonokolanowy jest jadowity?
Ma jad, jak wszystkie ptaszniki, ale dla zdrowego człowieka nie jest on groźny. Ukąszenie przypomina użądlenie osy. Częstszym problemem są podrażnienia od włosków parzących.
Mój ptasznik nie je od kilku tygodni. Czy to normalne?
U dorosłej Brachypelmy tak. Przed wylinką ptaszniki potrafią nie jeść nawet kilka miesięcy. Zapewnij dostęp do wody, usuwaj niezjedzone owady i nie przejmuj się, jeśli odwłok jest pełny.
Czy ptasznik potrzebuje ogrzewania?
Zwykle nie. Temperatura 21–25°C, typowa w mieszkaniu, w zupełności wystarcza. Matę grzewczą z termostatem warto dodać tylko w chłodnym pomieszczeniu.
Czy na Brachypelmę trzeba mieć dokumenty?
Tak. Gatunek jest objęty CITES (w UE aneks B), więc przy zakupie potrzebny jest dokument potwierdzający legalne pochodzenie, np. zaświadczenie o urodzeniu w niewoli.
Podsumowanie
Brachypelma hamorii to piękny, łagodny i długowieczny ptasznik, idealny na początek przygody z pająkami. Wystarczy mu niskie terrarium z grubą warstwą podłoża, kryjówka, miska z wodą, temperatura pokojowa i karmienie co kilka tygodni. Pamiętaj o włoskach parzących, nie przeszkadzaj mu podczas wylinki i zadbaj o dokumenty CITES.
Odpowiedzi na inne pytania znajdziesz w artykule Pytania początkujących hodowców ptaszników, a sprzęt w działach Terrarium dla ptasznika, Faunaria i Torf, ziemia, substraty.
