Przepisy o ptasznikach objętych ochroną CITES opisuje wiele długich opracowań, po których lekturze wątpliwości często jest więcej niż przed. W tym poradniku zebraliśmy w prostej formie to, co naprawdę musisz wiedzieć, żeby legalnie posiadać ptasznika z rodzaju Brachypelma lub Tliltocatl: jakie dokumenty są potrzebne, czy trzeba rejestrować pająka i o czym pamiętać przy zakupie i sprzedaży.
Które ptaszniki wymagają dokumentów?
Wśród ptaszników popularnych w hodowlach przepisy CITES obejmują przede wszystkim wszystkie gatunki z rodzaju Brachypelma i – od 2020 roku – Tliltocatl. Do tego drugiego rodzaju przeniesiono część dawnych Brachypelm, m.in. ptasznika kędzierzawego (Tliltocatl albopilosus, dawniej Brachypelma albopilosum) i Tliltocatl vagans (dawniej Brachypelma vagans). Zmiana nazwy nie zmieniła ich ochrony.
W Unii Europejskiej te gatunki znajdują się w załączniku B rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97. W Polsce zasady ich posiadania i obrotu doprecyzowuje ustawa o ochronie przyrody.
Większość innych ptaszników sprzedawanych w Polsce nie jest objęta CITES. Przepisy i listy gatunków co jakiś czas się zmieniają, dlatego przed zakupem mniej popularnego gatunku warto sprawdzić jego aktualny status.
Jakie dokumenty potwierdzają legalne pochodzenie?
Przepisy nie wskazują jednego obowiązkowego dokumentu. Liczy się to, czy potrafisz udowodnić, że pająk pochodzi z legalnego źródła. Najczęściej są to:
| Skąd pochodzi pająk | Jaki dokument |
|---|---|
| Z hodowli w Polsce | zaświadczenie o urodzeniu w niewoli wydane przez powiatowego lekarza weterynarii lub jego kopia poświadczona za zgodność z oryginałem |
| Ze sklepu | faktura lub paragon oraz dokument potwierdzający pochodzenie pająka, np. kopia zaświadczenia o urodzeniu w niewoli |
| Z hodowli w innym kraju UE | dokument pochodzenia uznawany w tym kraju, np. zaświadczenie hodowcy, oraz dowód zakupu z danymi sprzedawcy |
| Z importu spoza UE | kopia zezwolenia CITES na import |
| Z darowizny lub spadku | umowa darowizny lub dokumenty spadkowe oraz dokumenty pochodzenia od poprzedniego właściciela |
Im pełniejsza dokumentacja, tym lepiej. Czasem wystarczy jeden dokument, a czasem kilku będzie za mało, jeśli budzą wątpliwości. Dlatego przechowuj wszystkie dokumenty pająka: zaświadczenie, dowód zakupu, dane sprzedawcy i korespondencję. Jeśli masz wątpliwości, czy dokument z innego kraju UE wystarczy, możesz zapytać o to ministerstwo odpowiedzialne za środowisko, które w Polsce pełni rolę organu zarządzającego CITES.
Jak uzyskać zaświadczenie dla młodych z własnej hodowli, opisujemy w poradniku Jak wyrobić zaświadczenie o urodzeniu w niewoli na Brachypelmy w Inspektoracie Weterynarii?
Czy ptasznika trzeba rejestrować?
Nie. Obowiązek rejestracji w starostwie dotyczy kręgowców z załączników A i B, np. żółwi greckich, pytonów, boa czy kameleonów. Ptaszniki są stawonogami i nie podlegają rejestracji. Muszą jednak mieć dokument potwierdzający legalne pochodzenie.
Obowiązki przy sprzedaży i oddawaniu pająka
Osoba, która sprzedaje, oddaje lub wymienia ptasznika z załącznika B, musi przekazać nabywcy dokumenty potwierdzające jego legalne pochodzenie. Kopie dokumentów powinny być poświadczone za zgodność z oryginałem. Nieposiadanie lub nieprzekazanie takiej dokumentacji jest wykroczeniem, za które grozi kara aresztu albo grzywny.
W praktyce oznacza to, że:
- sprzedając pająka, przekaż kupującemu zaświadczenie lub jego poświadczoną kopię,
- na kopii dopisz dane kupującego i datę sprzedaży,
- zapisuj, komu i kiedy sprzedałeś pająka,
- nie wystawiaj na sprzedaż Brachypelm ani Tliltocatli, dla których nie masz dokumentów.
Jak kupić ptasznika bez problemów?
Przed zakupem Brachypelmy lub Tliltocatla:
- poproś o dokument pochodzenia i sprawdź, czy zgadza się gatunek i liczba pająków,
- zapisz dane sprzedawcy – imię i nazwisko lub nazwę firmy, adres i datę zakupu,
- weź dowód zakupu, np. paragon, fakturę lub pisemne potwierdzenie sprzedaży,
- unikaj ofert bez dokumentów, nawet jeśli są bardzo tanie.
Gdzie szukać pewnych sprzedawców, piszemy w poradniku Gdzie kupić zwierzę do terrarium? Jeśli masz już pająka bez dokumentów, przeczytaj poradnik Co zrobić, gdy mamy ptasznika z gatunku Brachypelma bez dokumentów?
Najczęściej zadawane pytania
Czy na ptasznika kędzierzawego potrzebne są dokumenty?
Tak. Ptasznik kędzierzawy (Tliltocatl albopilosus, dawniej Brachypelma albopilosum) jest objęty CITES i musi mieć dokument potwierdzający legalne pochodzenie.
Czy ptasznika trzeba zgłosić w starostwie?
Nie. Ptaszniki nie podlegają rejestracji w starostwie. Wystarczy dokument potwierdzający ich legalne pochodzenie.
Czy paragon wystarczy jako dokument pochodzenia?
Sam paragon potwierdza zakup, ale nie pochodzenie pająka. Najlepiej mieć też zaświadczenie o urodzeniu w niewoli lub jego poświadczoną kopię.
Co grozi za posiadanie Brachypelmy bez dokumentów?
Nieposiadanie lub nieprzekazanie wymaganych dokumentów jest wykroczeniem zagrożonym karą aresztu albo grzywny. Sąd może też orzec przepadek pająka.
Podsumowanie
Aby legalnie posiadać ptasznika z rodzaju Brachypelma lub Tliltocatl, potrzebujesz przede wszystkim dokumentu potwierdzającego jego legalne pochodzenie. Rejestracja w starostwie nie jest wymagana. Przy sprzedaży lub oddaniu pająka zawsze przekaż nabywcy jego dokumenty.
Ten poradnik nie jest poradą prawną, a przepisy mogą się zmieniać. W razie wątpliwości zapytaj w powiatowym inspektoracie weterynarii albo skonsultuj się z prawnikiem. Więcej o hodowli ptaszników przeczytasz w poradniku Pytania początkujących hodowców ptaszników.
