Równonogi (izopody) – hodowla i gatunki do terrarium bioaktywnego

Równonogi, nazywane też izopodami albo potocznie stonogami, to małe skorupiaki lądowe, które w terrarium bioaktywnym pracują jako ekipa sprzątająca. Zjadają odchody, resztki pokarmu, martwe owady i pleśń, a przy okazji spulchniają podłoże. Coraz więcej osób hoduje je też jako zwierzęta same w sobie — niektóre odmiany barwne są naprawdę efektowne. Opisujemy, które gatunki pasują do jakiego terrarium i jak założyć własną hodowlę, opierając się na przewodnikach The Bio Dude.

Czym są równonogi?

Równonogi (Isopoda) to rząd skorupiaków. Większość żyje w morzu, ale prasionogi lądowe (Oniscidea) przystosowały się do życia na lądzie — w Polsce spotkamy je pod kamieniami, deskami i w kompostowniku. Oddychają strukturami przypominającymi skrzela, dlatego potrzebują wilgoci. Do budowy pancerza zużywają dużo wapnia, a liniają w dwóch etapach: najpierw tylną, potem przednią połowę ciała.

Nie należy mylić ich z wijami: krocionogami i parecznikami. Równonogi mają 7 par odnóży, a samice noszą jaja i młode w torbie lęgowej na spodzie ciała. Więcej o roli ekipy sprzątającej przeczytasz w artykule terrarium bioaktywne.

Który gatunek do jakiego terrarium?

The Bio Dude zwraca uwagę, że Porcellionides pruinosus lepiej niż większość równonogów znosi suchsze warunki, dlatego sprawdza się w terrariach pustynnych — np. dla agamy brodatej czy gekona lamparciego. Trichorhina tomentosa to z kolei najlepszy wybór dla tropikalnych terrariów z małymi zwierzętami. Ten gatunek rozmnaża się partenogenetycznie — kolonię tworzą same samice, więc populacja szybko rośnie nawet z kilku osobników.

Jak założyć hodowlę równonogów?

Nawet jeśli równonogi mają trafić do terrarium, warto prowadzić osobną hodowlę w pojemniku. Kolonia w terrarium z gadem często się przerzedza, a zapasowa hodowla pozwala ją uzupełnić. Wystarczy plastikowy pojemnik z wentylacją:

1. weź pojemnik z kilkoma otworami wentylacyjnymi, np. Faunabox 33 × 22 × 15 cm (32,95 zł) lub Faunabox 27 × 18,8 × 12 cm (24,98 zł);
2. wsyp 5–8 cm podłoża: ziemi kokosowej lub humusu, np. TRIXIE Humus (28,23 zł), wymieszanej z rozdrobnionym, butwiejącym drewnem liściastym;
3. na wierzch połóż grubą warstwę suchych liści dębowych lub bukowych oraz kawałki kory — pod nimi równonogi się chowają;
4. w jednym rogu połóż mech sphagnum (23,09 zł) i utrzymuj go wilgotnym; reszta pojemnika ma być suchsza;
5. dodaj kawałek sepii (35,02 zł) jako źródło wapnia i wpuść równonogi.

Pierwsze tygodnie są najważniejsze — kolonia potrzebuje czasu, by się rozkręcić. Nie przelewaj podłoża i nie zostawiaj gnijących resztek. Gdy pojawi się dużo młodych, część populacji możesz przenieść do terrarium. Do wilgotnego rogu dobrze pasuje mech Natural Moss (19,59 zł).

Temperatura i wilgotność

Większości gatunków najbardziej odpowiada 22–28°C, a temperaturę pokojową znoszą bez problemu. Ponad 30°C jest dla nich niebezpieczne. Najważniejszy jest gradient wilgotności: zawsze wilgotne miejsce, w którym mogą się schronić i przejść linienie, oraz suchsza część pojemnika. Za sucho — równonogi giną przy linieniu; za mokro i bez wentylacji — pojawia się pleśń i roztocza.

Czym karmić równonogi?

Białko jest ważne zwłaszcza w dużych koloniach — przy jego braku równonogi zjadają się nawzajem w trakcie linienia. The Bio Dude poleca m.in. Repashy Morning Wood (49,32 zł). Resztki warzyw usuwaj po 1–2 dniach, zanim spleśnieją.

Równonogi w terrarium bioaktywnym

Równonogi wprowadzaj do terrarium po ustabilizowaniu się podłoża i roślin, najlepiej kilka tygodni po założeniu. Muszą mieć kryjówki: grubą warstwę liści, kawałki kory i korka, np. tubę korkową (47,77 zł), oraz stale wilgotne miejsce. Razem z nimi warto wpuścić skoczogonki, które zjadają pleśń w miejscach niedostępnych dla równonogów. Krok po kroku opisujemy to w poradniku terrarium bioaktywne.

• tropikalne terrarium (np. dla drzewołazów lub gekona orzęsionego) — Trichorhina tomentosa i skoczogonki;
• terrarium leśne i umiarkowane (np. dla scynka czy boa) — Porcellio scaber, Porcellionides pruinosus;
• terrarium pustynne — Porcellionides pruinosus lub Armadillidium vulgare, w wilgotnym rogu pod kamieniem lub korą.

Czy można zbierać równonogi z ogrodu?

Porcellio scaber i Armadillidium vulgare żyją w Polsce i można je znaleźć w ogrodzie. Ich zbieranie nie jest zabronione, ale wiąże się z ryzykiem zawleczenia do terrarium pasożytów, roztoczy i pestycydów. Dlatego bezpieczniej kupić kulturę z hodowli albo przynajmniej trzymać dzikie równonogi przez kilka tygodni w osobnym pojemniku. Nigdy nie wypuszczaj egzotycznych gatunków i odmian do środowiska.

Lista zakupów i koszt

Zestaw do założenia hodowli równonogów

Ceny pochodzą z dnia publikacji artykułu; aktualne ceny i dostępność sprawdzisz na kartach produktów. Koszt nie obejmuje zwierzęcia ani pokarmu.

Liście dębowe i drewno można zebrać samodzielnie w czystym miejscu. Przed użyciem przemroź je lub sparz wrzątkiem, aby pozbyć się niechcianych lokatorów.

Najczęstsze błędy

• Brak gradientu wilgotności — za sucho albo wszędzie mokro.
• Brak wapnia i białka — kanibalizm i problemy z linieniem.
• Za mało liści i kryjówek w terrarium z gadem — kolonia szybko zostaje zjedzona.
• Gnijące resztki warzyw — pleśń i roztocza.
• Duże gatunki przy linieniejących małych zwierzętach.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• The Bio Dude — Scaber Isopod Care Sheet; Powder Isopod Care Sheet (Porcellionides pruinosus); Dwarf White Isopod Care Sheet (Trichorhina tomentosa).
• The Bio Dude — Isopod and Springtail Clean Up Crew Guides.