Boa dusiciel (Boa imperator, Boa constrictor) – hodowla, terrarium, temperatura i karmienie

Boa dusiciel to jeden z najpopularniejszych dużych węży w hodowli. Jest spokojny, łatwo przyzwyczaja się do człowieka i żyje kilkadziesiąt lat. Jednocześnie to wąż, który w dorosłości mierzy zwykle od półtora do ponad dwóch i pół metra, a więc potrzebuje naprawdę dużego terrarium. W poradniku wyjaśniamy, czym różni się Boa imperator od Boa constrictor, jakie warunki zalecają zagraniczne przewodniki ReptiFiles i The Bio Dude oraz jakie dokumenty są potrzebne w Polsce.

Boa imperator czy Boa constrictor?

Jeszcze kilkanaście lat temu wszystkie boa dusiciele zaliczano do jednego gatunku, Boa constrictor, z wieloma podgatunkami. Dziś większość herpetologów wyodrębnia boa środkowoamerykańskiego jako osobny gatunek — Boa imperator. W sklepach i na giełdach oba węże sprzedawane są jako „boa dusiciel”, a w hodowlach często używa się skrótów BCI (imperator) i BCC (constrictor, zwany boa czerwonoogonowym).

Do hodowli domowej zdecydowanie częściej wybiera się boa imperator, zwłaszcza samce i mniejsze lokalizacje, które rzadko przekraczają 1,5–1,8 m. Wielkość dorosłego boa zależy jednak także od karmienia. Przekarmiane węże rosną szybciej i stają się otyłe.

Terrarium dla boa dusiciela

Boa to wąż naziemny, ale chętnie się wspina — zwłaszcza młode. Dlatego terrarium powinno być długie, a przy tym na tyle wysokie, by zmieścić konary. Zalecenia zagranicznych przewodników są dziś wyższe niż kilkanaście lat temu: ReptiFiles podaje 180 × 90 × 120 cm dla dorosłego boa, a The Bio Dude nawet 240 × 120 × 120 cm. Prosta zasada mówi, że wąż powinien móc się swobodnie wyprostować wzdłuż jednej ze ścian lub po przekątnej.

Duże terraria dla boa najczęściej buduje się samodzielnie z płyty meblowej albo zamawia na wymiar. Drewniane ściany dobrze trzymają ciepło i wilgoć. Drzwi muszą się zamykać na zamek lub blokadę drzwi przesuwnych — boa jest silny i potrafi rozsunąć szyby. Więcej o ustawieniu terrarium dla węża piszemy w poradniku terrarium dla węża — jak urządzić.

Temperatura i ogrzewanie

Miejsce wygrzewania najlepiej stworzyć żarówką halogenową, np. Arcadia Halogen Basking Spotlight (68,93 zł), nad półką lub konarem 30–35 cm pod lampą. Jeśli w nocy temperatura spada poniżej 22°C, dodaj promiennik ceramiczny (31,84 zł), który grzeje bez światła. Każda lampa w terrarium boa musi mieć osłonę — np. klosz DOME z siatką ochronną (79,86 zł) albo kratkę. Węże owijają się wokół lamp i poważnie się parzą.

Wszystkie źródła ciepła podłącz do termostatu (107,45 zł), a temperaturę kontroluj dwoma termometrami w obu strefach. Szczegóły znajdziesz w poradnikach promiennik ceramiczny i termostat do terrarium.

Oświetlenie i UVB

Długo uważano, że węże nie potrzebują UVB. Obecnie ReptiFiles zaleca dla boa UVI 2–3 w miejscu wygrzewania, co odpowiada strefie 2 według Fergusona. Najprościej uzyskać to świetlówką T5 6%, np. Arcadia T5 Forest 6% (99,99 zł) w odbłyśniku albo gotowym zestawem Arcadia ProT5 6% 1150 mm (358,61 zł). Świetlówka powinna obejmować ok. połowy długości terrarium, obok lampy grzewczej, a wąż musi mieć gdzie się schować przed światłem.

Lampy włączaj na 12 godzin przez wyłącznik czasowy. Jak dobrać moc i odległość, opisujemy w artykule lampa UVB do terrarium.

Wilgotność, podłoże i wystrój

Boa potrzebuje 55–75% wilgotności, a przed wylinką nawet więcej. Pomagają w tym duża miska z wodą, podłoże trzymające wilgoć i wilgotna kryjówka z mchem. Jednocześnie podłoże nie może być stale mokre — przy słabej wentylacji szybko pojawiają się pleśń i choroby skóry.

Najlepiej sprawdza się warstwa 8–10 cm naturalnego podłoża: ziemi z korą lub gotowej mieszanki tropikalnej, np. Exo Terra Jungle Earth 26,4 l (163,21 zł) albo Habistat Jungle Bio (80,81 zł) w wersji bioaktywnej. Do wilgotnej kryjówki użyj mchu sphagnum (23,09 zł). Więcej o tym, dlaczego naturalne podłoże jest lepsze od gazety, przeczytasz w artykule podłoże dla węża.

• Dwie kryjówki — w ciepłej i chłodnej strefie; dla dorosłego boa np. Wielka jaskinia Exo Terra 40 × 29 × 20 cm (217,67 zł);
• grube konary mocno przymocowane do ścian — boa jest ciężki i może je przewrócić;
• duża miska, w której wąż zmieści się cały, np. miska XL (78,92 zł);
• sztuczne lub żywe rośliny, liście i kora, które dają cień i poczucie bezpieczeństwa.

Czym i jak często karmić boa?

Boa w hodowli je gryzonie: myszy, szczury, a duże osobniki także króliki. Najbezpieczniejszy jest pokarm mrożony, rozmrożony w lodówce i ogrzany do ok. 38°C. Podawaj go długą pęsetą lub kleszczami. Ofiara powinna być nie szersza niż najszersze miejsce ciała węża.

Przewodniki boa-constrictors.com i The Bio Dude zgodnie ostrzegają przed szybkim zwiększaniem porcji. Boa w niewoli bardzo łatwo tyje, a otyłość skraca życie. U zdrowego boa kręgosłup nie odznacza się wyraźnie, ale ciało nie jest też okrągłe jak wałek. Po karmieniu nie wyjmuj węża przez 48 godzin. Co dzieje się w organizmie węża po posiłku, opisujemy w artykule o trawieniu u pytona.

Oswajanie i bezpieczeństwo

Boa jest zwykle spokojny i tolerancyjny, choć młode bywają nerwowe i gryzą w obronie. Zanim zaczniesz brać węża na ręce, poczekaj, aż zje kilka posiłków. Potem możesz wyjmować go 1–2 razy w tygodniu. Dobrym nawykiem jest dotknięcie węża hakiem lub rolką ręcznika przed podniesieniem — wąż wie wtedy, że to nie karmienie. Przydaje się teleskopowy hak na węże (30,04 zł).

Boa ma zęby i potrafi boleśnie ugryźć, ale nie jest jadowity. Więcej o tym piszemy w artykule czy wąż gryzie i jest jadowity.

Zdrowie: IBD, roztocza i problemy z oddychaniem

• IBD (choroba wtrętów) — nieuleczalna choroba wirusowa boa i pytonów, wywoływana przez reptarenawirusy. Objawy to m.in. zadzieranie głowy, brak koordynacji i wymioty. Nowego węża trzymaj w kwarantannie, najlepiej przez 90 dni, i kupuj tylko od sprawdzonych hodowców.
• Roztocza — małe czarne punkty pod łuskami i wokół oczu, wąż długo moczy się w misce. Wymagają leczenia i dezynfekcji terrarium.
• Infekcje dróg oddechowych — świsty, śluz w pysku, oddychanie z otwartym pyskiem. Najczęściej przy zbyt niskiej temperaturze lub złej wentylacji.
• Problemy z wylinką — przy zbyt niskiej wilgotności. Zobacz poradnik wylinka u gadów.

Boa dusiciel a przepisy w Polsce

Boa dusiciel (Boa constrictor, a zatem również Boa imperator) jest wymieniony w załączniku II konwencji CITES i w załączniku B rozporządzenia UE nr 338/97. W praktyce oznacza to dwa obowiązki:

1. Przy zakupie musisz otrzymać dokument potwierdzający legalne pochodzenie węża, np. zaświadczenie hodowcy z danymi rodziców lub fakturę.
2. W ciągu 14 dni od nabycia trzeba zgłosić węża do rejestru prowadzonego przez starostę właściwego dla miejsca jego trzymania. Zgłasza się także sprzedaż, śmierć czy ucieczkę zwierzęcia.

Wyjątkiem jest podgatunek Boa constrictor occidentalis z Argentyny, który jest w załączniku A i wymaga dodatkowo świadectwa CITES. Boa nie znajduje się na liście gatunków niebezpiecznych, więc nie potrzeba zezwolenia na jego trzymanie. Szczegóły zawsze potwierdź w swoim starostwie.

Lista zakupów i koszt

Zestaw dla młodego boa (do ok. 1,2 m)

Ceny pochodzą z dnia publikacji artykułu; aktualne ceny i dostępność sprawdzisz na kartach produktów. Koszt nie obejmuje zwierzęcia ani pokarmu.

Dorosły boa będzie potrzebował większego terrarium, zwykle budowanego na wymiar. Zaplanuj ten wydatek z wyprzedzeniem, bo boa imperator osiąga wymiary dorosłe w ciągu 3–4 lat.

Najczęstsze błędy

• Za małe terrarium — boa nie może się wyprostować ani wspinać.
• Lampy bez osłony — oparzenia, często bardzo poważne.
• Przekarmianie — otyłość, choroby wątroby i krótsze życie.
• Brak kwarantanny — ryzyko zawleczenia IBD i roztoczy do kolekcji.
• Brak rejestracji — boa podlega zgłoszeniu do starostwa.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• ReptiFiles — Boa Constrictor Care Sheet.
• The Bio Dude — Boa Constrictor Care guide and bioactive terrarium maintenance.
• boa-constrictors.com — How often should the snake be fed?
• Ustawa o ochronie przyrody, art. 64 (rejestr zwierząt gatunków podlegających ograniczeniom); rozporządzenie Rady (WE) nr 338/97.