Puste terrarium z miską i lampą to dla gada stres: nie ma się gdzie schować, wspiąć ani wygrzać na odpowiedniej wysokości. Kryjówki, korzenie, gałęzie i tło to nie ozdoby, tylko wyposażenie, od którego zależy samopoczucie zwierzęcia. Podpowiadamy, ile kryjówek potrzeba, jakie dekoracje wybrać dla zwierząt naziemnych, nadrzewnych i pustynnych oraz jak ułożyć je tak, żeby nic się nie przewróciło.
Po co kryjówki i dekoracje w terrarium?
Większość gadów, płazów i pająków w naturze spędza dużą część dnia w ukryciu – pod kamieniem, w norze, w szczelinie kory. Zwierzę, które nie ma się gdzie schować, jest stale zestresowane: gorzej je, częściej ma problemy z wylinką i chorobami. Paradoksalnie gady z dobrymi kryjówkami są zwykle częściej widoczne, bo czują się bezpiecznie.
Dekoracje pomagają też w regulacji temperatury. Kamień lub korzeń pod lampą to miejsce wygrzewania, a kryjówki po obu stronach terrarium pozwalają wybrać między ciepłem a chłodem bez rezygnowania z ukrycia. Szorstkie powierzchnie ułatwiają zrzucanie skóry – więcej o tym w poradniku Wylinka u gadów.
Ile kryjówek i gdzie je postawić?
- kryjówka ciepła – po stronie maty grzewczej lub lampy; tu zwierzę trawi i odpoczywa w cieple,
- kryjówka chłodna – po przeciwnej stronie terrarium,
- kryjówka wilgotna – z wilgotnym mchem lub podłożem, potrzebna m.in. gekonowi lamparciemu i wielu wężom w czasie wylinki,
- przy kilku zwierzętach w jednym terrarium – co najmniej jedna kryjówka więcej niż zwierząt, żeby słabszy osobnik nie był wypychany.
Kryjówka powinna być ciasna. Zwierzę czuje się w niej bezpiecznie wtedy, gdy dotyka ścianek ciałem – zbyt duża kryjówka nie daje poczucia osłony. Wąż powinien zmieścić się w niej zwinięty, a gekon – z ogonem. Wejście nie musi być duże: wystarczy, że zwierzę swobodnie się przez nie przeciśnie.
Rodzaje kryjówek
| Kryjówka | Zalety | Dla kogo |
|---|---|---|
| Jaskinie żywiczne (np. Woody Home HOBBY) | łatwe do mycia, stabilne, wyglądają jak kora lub skała | gekony, węże, jaszczurki naziemne |
| Jaskinie z mchem HOBBY | dłużej trzymają wilgoć | wilgotna kryjówka, gatunki tropikalne |
| Tuby z korka | lekkie, naturalne, nie pleśnieją; można je ustawić w pionie i poziomie | ptaszniki, gekony, węże, żaby nadrzewne |
| Łupiny kokosa | tanie, naturalne, dobre dla małych zwierząt | młode gekony, ptaszniki naziemne, małe płazy |
| Kryjówki pustynne (np. Cactus Home HOBBY) | pasują do aranżacji pustynnej | agamy, gekony lamparcie, scynki |
Wszystkie kryjówki z naszej oferty znajdziesz w dziale Kryjówki. Dla ptaszników naziemnych dobrym wyborem jest pół tuby korkowej wkopanej w podłoże – pająk sam dokopie się pod nią i urządzi norę.
Korzenie i gałęzie – czym się różnią?
| Drewno | Cechy | Gdzie się sprawdzi |
|---|---|---|
| Mopani | bardzo twarde i ciężkie, dwukolorowe, nie gnije | terrarium pustynne i stepowe, podest do wygrzewania |
| Mangrowiec | rozgałęziony, lżejszy od mopani, dobrze znosi wilgoć | terraria tropikalne, paludaria, gatunki nadrzewne |
| Crown Wood HOBBY | efektowny, rozłożysty kształt | duże terraria, centralny element aranżacji |
| Gałęzie z korka | lekkie, szorstkie, łatwo je przyciąć i przykleić | gekony, kameleony, węże nadrzewne, ptaszniki |
| Winorośl | kręte, twarde gałęzie o ciekawym kształcie | kameleony, agamy, gekony nadrzewne |
| Liany | długie, można je wygiąć i poprowadzić przez całe terrarium | gekony orzęsione, kameleony, felsumy, żaby nadrzewne |
Gatunki nadrzewne potrzebują gałęzi ułożonych w poziomie i na ukos – tak, żeby mogły przejść z dołu do góry terrarium i wygrzewać się na różnej odległości od lampy. Grubość gałęzi dopasuj do zwierzęcia: kameleon powinien objąć ją łapami, a gekon orzęsiony swobodnie po niej przejść. Gałąź pod lampą grzewczą ustaw tak, żeby zwierzę nie mogło podejść bliżej żarówki niż ok. 20–30 cm.
Czy można użyć drewna i kamieni z lasu?
Można, ale trzeba je przygotować. Gałęzie i kamienie z lasu mogą przenieść do terrarium pasożyty, roztocza, grzyby i środki chemiczne. Nie zbieraj ich przy drogach i polach uprawnych. Unikaj drewna drzew iglastych – żywica może podrażniać skórę i drogi oddechowe – oraz drewna zbutwiałego i spleśniałego.
- oczyść drewno szczotką z kory, mchu i ziemi,
- namocz na kilka godzin, a potem wyparz wrzątkiem lub piecz w piekarniku w ok. 100–120°C przez 1–2 godziny – pilnuj go, bo suche drewno może się zapalić,
- kamienie wyszoruj i wygotuj lub wyparz; nie piecz kamieni z rzek – mogą pękać,
- przed włożeniem do terrarium wszystko dokładnie wysusz.
Korzenie kupne – np. mopani czy mangrowiec – przed pierwszym użyciem też warto opłukać i namoczyć. Mopani przez pierwsze tygodnie może lekko barwić wodę na brązowo – to garbniki, nieszkodliwe dla zwierząt.
Tło do terrarium – czy jest potrzebne?
Tło zasłania tylną szybę, za którą zwierzę widzi meble i ruch w pokoju, a do tego zwiększa powierzchnię, po której może się wspinać. Dla gatunków nadrzewnych to często najczęściej używana część terrarium.
- tło z naturalnego korka – lekkie, odporne na wilgoć, dobre dla gekonów i żab nadrzewnych,
- tło kokosowe – chłonie wodę, można w nim sadzić rośliny,
- panele Xaxim – dla terrariów tropikalnych i paludariów, świetnie porastają mchem,
- tła skalne 3D – dla terrariów pustynnych; często mają półki, na które zwierzę może wejść,
- tła foliowe z nadrukiem – najtańsze, przykleja się je od zewnątrz szyby; zasłaniają widok, ale nie dają powierzchni do wspinania.
Tła montowane wewnątrz przykleja się do szyby silikonem akwarystycznym lub sanitarnym bez środków grzybobójczych. Po przyklejeniu odczekaj kilka dni, aż silikon całkowicie zwiąże i przestanie pachnieć octem. Wszystkie tła znajdziesz w dziale Ścianki tła do terrarium.
Jak bezpiecznie ułożyć dekoracje?
- ciężkie elementy – kamienie, duże korzenie, kryjówki – stawiaj bezpośrednio na dnie, a dopiero potem nasypuj podłoże; zwierzę, które kopie, nie podkopie ich i nie zostanie przygniecione,
- sprawdź, czy dekoracja nie przewróci się, gdy zwierzę na nią wejdzie lub ją pchnie,
- duże gałęzie zaklinuj między ścianami lub przyklej silikonem,
- zostaw wolną przestrzeń na podłożu – szczególnie dla gatunków naziemnych, które dużo chodzą, jak agama brodata,
- nie zostawiaj szczelin, w których zwierzę może utknąć – np. między kamieniem a szybą,
- dekoracje nie mogą dotykać żarówki ani zasłaniać czujnika termostatu.
Rośliny i dekoracje sztuczne
Sztuczne rośliny i liany dają zwierzęciu osłonę i miejsce do wspinania, a nie trzeba ich podlewać ani doświetlać. Sprawdzają się szczególnie w terrariach pustynnych, przy zwierzętach, które niszczą żywe rośliny, i w terrariach kwarantannowych. Wybieraj rośliny przeznaczone do terrariów – z miękkich materiałów, bez drutów i ostrych elementów, które zwierzę mogłoby odgryźć. Więcej o tym, kiedy lepsze są rośliny żywe, a kiedy sztuczne, przeczytasz w poradniku Rośliny do terrarium, a sztuczne rośliny znajdziesz w dziale Rośliny sztuczne.
Jak czyścić dekoracje?
Dekoracje żywiczne, ceramiczne i kamienie myj w ciepłej wodzie szczotką, bez detergentów, a po zabrudzeniu odchodami – dodatkowo wyparz wrzątkiem lub użyj środka do dezynfekcji terrariów i dokładnie spłucz. Drewno i korek myj wodą i susz na powietrzu; jeśli pojawi się na nich pleśń, wyszoruj je i wysusz w piekarniku. Elementy, których nie da się doczyścić, lepiej wymienić. Więcej w poradniku Jak czyścić terrarium?
Najczęstsze błędy
- jedna kryjówka w całym terrarium, tylko po ciepłej albo tylko po chłodnej stronie,
- zbyt duże kryjówki, w których zwierzę nie czuje się bezpiecznie,
- kamienie położone na podłożu, które zwierzę może podkopać,
- gałęzie ustawione tylko pionowo – gatunki nadrzewne nie mają gdzie odpocząć,
- drewno z lasu włożone do terrarium bez oczyszczenia i wysuszenia,
- dekoracja zbyt blisko lampy – zwierzę może się poparzyć,
- tak gęsto zastawione terrarium, że zwierzę nie ma gdzie chodzić.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kryjówek powinno być w terrarium?
Co najmniej dwie – po ciepłej i po chłodnej stronie. Wiele gatunków potrzebuje też wilgotnej kryjówki. Przy kilku zwierzętach daj o jedną kryjówkę więcej, niż jest zwierząt.
Jak duża powinna być kryjówka?
Na tyle mała, żeby zwierzę dotykało jej ścianek ciałem. Wąż powinien zmieścić się w niej zwinięty, a jaszczurka – razem z ogonem.
Czy mogę włożyć do terrarium gałąź z lasu?
Tak, jeśli to drewno liściaste, zdrowe i zebrane z dala od dróg i pól. Przed użyciem oczyść je, wyparz lub wysusz w piekarniku i dokładnie wysusz.
Jaki korzeń do terrarium pustynnego?
Najczęściej mopani – jest twardy, ciężki i stabilny. Dobrze sprawdza się jako podest do wygrzewania pod lampą.
Czy tło do terrarium jest konieczne?
Nie jest obowiązkowe, ale bardzo pomaga. Zasłania widok na pokój, zmniejsza stres i daje gatunkom nadrzewnym dodatkową powierzchnię do wspinania.
Podsumowanie
Dobrze urządzone terrarium to takie, w którym zwierzę ma wybór: może się schować w cieple lub w chłodzie, wygrzać na kamieniu, wspiąć na gałąź i swobodnie przejść po podłożu. Postaw co najmniej dwie ciasne kryjówki, stabilnie ułóż ciężkie dekoracje, dopasuj gałęzie do sposobu poruszania się zwierzęcia i nie zapominaj o tle.
Wszystko do urządzenia terrarium znajdziesz w działach Kryjówki, Dekoracje i Ścianki tła do terrarium.
Zdjęcie w nagłówku: Asklēpiós, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0 (kadr).
