Kameleon lamparci (Furcifer pardalis) – hodowla, terrarium i karmienie

Kameleon lamparci (Furcifer pardalis) to jeden z najpiękniej ubarwionych gadów świata. Samce mienią się zielenią, turkusem, czerwienią i pomarańczem, a każda lokalizacja z Madagaskaru ma własne barwy. Nie jest to jednak gad dla każdego: potrzebuje dużego, przewiewnego terrarium, pojenia kroplami wody, dobrej lampy UVB i urozmaiconej diety z owadów. Wyjaśniamy, jak spełnić jego wymagania i czym różni się od popularnego kameleona jemeńskiego.

Wygląd i występowanie

Kameleon lamparci, nazywany też kameleonem panterą, pochodzi z północnego i wschodniego Madagaskaru oraz pobliskich wysp. Żyje w ciepłym, wilgotnym klimacie, na krzewach i drzewach na skrajach lasów, w zaroślach i ogrodach. Jest typowo nadrzewny – rzadko schodzi na ziemię.

Ubarwienie zależy od płci i miejsca pochodzenia. Hodowcy opisują kameleony według tzw. lokalizacji – np. Ambilobe, Nosy Be, Ambanja czy Sambava – z których każda ma typowe kolory. Samce z Nosy Be są często turkusowo-niebieskie, a z Ambilobe – czerwone, zielone i niebieskie w pionowe pasy. Samice są mniejsze i skromniej ubarwione, zwykle beżowe, brązowe lub łososiowe, a w ciąży lub w stresie ciemnieją z pomarańczowymi akcentami.

Wielkość i długość życia

Dorosły samiec ma 40–50 cm długości razem z ogonem, samica ok. 25–35 cm. Samce żyją zwykle 5–7 lat. Samice żyją krócej, często 2–3 lata, bo składanie jaj – również niezapłodnionych – mocno je wyczerpuje.

Kameleon lamparci czy jemeński?

Wymagania obu gatunków są podobne, ale lamparci lepiej znosi wyższą wilgotność i zwykle jest spokojniejszy. Więcej o drugim gatunku piszemy w poradniku Hodowla kameleona jemeńskiego.

Parametry hodowli

Terrarium dla kameleona lamparciego

Kameleon potrzebuje wysokiego, bardzo dobrze wentylowanego terrarium. Zastałe, wilgotne powietrze to prosta droga do infekcji dróg oddechowych. Najczęściej stosuje się terraria siatkowe albo szklane z dużą wentylacją w pokrywie i z przodu. Terrarium siatkowe zapewnia najlepszy przepływ powietrza, ale w suchym mieszkaniu trudniej w nim utrzymać wilgotność – warto wtedy zasłonić dwie ściany od zewnątrz.

• Młody kameleon (do ok. 4–6 miesięcy) – mniejsze terrarium, np. terrarium siatkowe 42 × 42 × 66 cm REPTI GOOD. W za dużym zbiorniku maluch trudno znajduje owady.
• Dorosła samica – co najmniej 60 × 60 × 90 cm, np. Fix & Easy 60 × 60 × 90 cm HOBBY z wentylowaną pokrywą.
• Dorosły samiec – co najmniej 60 × 60 × 120 cm, a im więcej, tym lepiej. Dostępne modele sprawdzisz w dziale Terrarium dla kameleona.

Kameleony są samotnikami. Dwa samce na swój widok stresują się i walczą, a nawet samica trzymana z samcem jest stale nękana. Trzymaj jednego kameleona w jednym terrarium i ustaw terraria tak, żeby zwierzęta się nie widziały. Porównanie typów zbiorników znajdziesz w artykule Terrarium szklane, z płyty czy siatkowe?

Wystrój – gałęzie, liany i rośliny

Wnętrze terrarium powinno przypominać gęsty krzew. Kameleon porusza się wyłącznie po gałęziach, więc to one tworzą jego „podłogę”.

• Gałęzie i liany o różnej grubości, poziome i ukośne, na różnych wysokościach, np. Jungle Liana 115 cm HOBBY, liana 90–100 cm HOBBY lub gałąź z korka L. Gałąź do wygrzewania montuj poziomo pod lampą.
• Siatka do wspinania na ścianie, np. siatka dla kameleona 100 × 50 cm.
• Gęste rośliny, w których kameleon może się schować i z których zlizuje krople wody – żywe, np. fikusy, pothos czy schefflera, albo sztuczne. Więcej w poradniku Rośliny do terrarium.
• Dno – często zostawia się puste lub z cienką warstwą podłoża, które łatwo utrzymać w czystości. W terrarium bioaktywnym stosuje się podłoże z drenażem, np. Jungle Bio HabiStat.

Temperatura i oświetlenie

Kameleon wygrzewa się pod lampą w górnej części terrarium. Temperatura w miejscu wygrzewania powinna wynosić 29–32°C, a w pozostałej części 22–26°C. Nocą temperatura może spaść do 16–21°C – taki spadek jest dla kameleona naturalny i korzystny, więc w większości mieszkań nocne grzanie nie jest potrzebne.

• Ogrzewanie: żarówka grzewcza nad siatką, np. Halogen Sun 35 W REPTI PLANET w lampie DOME REPTI GOOD, podłączona do termostatu. Gałąź wygrzewania ustaw tak, żeby kameleon nie mógł dotknąć lampy.
• UVB: świetlówka T5 o mocy ok. 6%, np. Mega Ray T5 UVB 6% dla kameleona w oprawie z odbłyśnikiem, zamontowana nad siatką. Miejsce wygrzewania powinno znajdować się ok. 15–25 cm pod lampą. Świetlówkę wymieniaj co 12 miesięcy.
• Światło dzienne: w dużym terrarium warto dodać lampę LED do roślin – więcej w poradniku Oświetlenie LED dla roślin.

Wszystkie lampy włączaj na 12 godzin dziennie. Bez UVB kameleon szybko zapada na chorobę metaboliczną kości – jej objawy opisaliśmy w poradniku MBD u gadów. O doborze lampy przeczytasz w artykule Lampa UVB do terrarium.

Wilgotność i pojenie

To najważniejsza i najczęściej zaniedbywana część hodowli. Kameleon nie pije z miski – nie rozpoznaje stojącej wody. Pije krople spływające z liści i gałęzi. Odwodnienie to jedna z najczęstszych przyczyn chorób kameleonów w niewoli.

• Zraszanie 2–3 razy dziennie, po kilka minut, aż krople spływają z liści. Wygodny jest automatyczny system, np. TerraRain 2.0 REPTI PLANET lub Easy Rain HOBBY. Do ręcznego zraszania wystarczy spryskiwacz TRIXIE.
• Skraplacz – pojemnik, z którego woda powoli kapie na liście, np. skraplacz 300 ml HOBBY lub Dripper 2 l LUCKY REPTILE. Uruchamiaj go na 1–2 godziny dziennie.
• Nocą i nad ranem wilgotność może rosnąć nawet do 90–100% – pomaga w tym nawilżacz, np. Hygro System HOBBY. W dzień terrarium powinno przeschnąć do ok. 50–60%.

Do zraszania najlepiej używać wody demineralizowanej lub filtrowanej – twarda woda zostawia osad na szybach i dyszach. Wilgotność kontroluj cyfrowym higrometrem. Więcej w poradnikach Wilgotność w terrarium i System zraszający do terrarium.

Czym karmić kameleona lamparciego?

Kameleon lamparci jest owadożerny. Poluje, wystrzeliwując długi, lepki język, i najchętniej łapie ruchliwe owady. Im bardziej urozmaicona dieta, tym lepiej:

• świerszcze i karaczany – podstawa diety,
• szarańcza – świetna dla dorosłych,
• muchy, w tym larwy i dorosłe muchy z hodowli – chętnie łapane przez młode,
• larwy mącznika i drewnojada – tylko jako dodatek, bo są tłuste.

Owady przed podaniem karm przez 1–2 dni wartościowym pokarmem, np. SuperLoad REPASHY. Większość karmień posypuj wapniem bez dużej dawki D3, a raz–dwa razy w miesiącu podawaj suplement z witaminami i D3, np. Calcium Plus LoD REPASHY. Kameleony łatwo przedawkować witaminę D3 i witaminę A, dlatego trzymaj się zaleceń producenta. Więcej o owadach w poradniku Owady karmowe.

Owady najlepiej podawać w głębokiej, gładkiej misce zawieszonej w koronie roślin albo z pęsety. Nie wypuszczaj wielu świerszczy luzem – mogą podgryzać śpiącego kameleona.

Samica kameleona i składanie jaj

Samice kameleona lamparciego składają jaja nawet wtedy, gdy nigdy nie miały kontaktu z samcem – jaja są wtedy niezapłodnione. Dlatego każda dorosła samica potrzebuje miejsca do kopania.

• w terrarium postaw pojemnik z wilgotną mieszanką ziemi i piasku o głębokości co najmniej 20–30 cm, w którym samica może wykopać norkę,
• przed składaniem samica przestaje jeść, niespokojnie schodzi na dno i grzebie w podłożu,
• zwykle składa kilkanaście do ponad 30 jaj, kilka razy w roku,
• jeśli samica nie ma gdzie złożyć jaj, może dojść do zatrzymania jaj w organizmie, które zagraża jej życiu i wymaga pilnej pomocy weterynarza.

Żeby nie wyczerpywać samicy, nie przekarmiaj jej i utrzymuj nieco niższe temperatury. Duże ilości pokarmu przyspieszają produkcję jaj. Po złożeniu jaj zapewnij jej więcej wapnia i wody.

Branie na ręce i zdrowie

Kameleon to zwierzę do obserwacji. Częste branie na ręce go stresuje – objawia się to ciemnymi barwami, syczeniem, otwieraniem pyska i uciekaniem. Jeśli musisz go przenieść, podstaw dłoń lub gałąź przed jego przednie łapy i pozwól mu na nią wejść. Nigdy nie odrywaj go siłą od gałęzi.

Do weterynarza zgłoś się, gdy zauważysz:

• zapadnięte oczy, zmarszczoną skórę lub ciemny mocz – objawy odwodnienia,
• miękkie, wygięte kończyny lub szczęki – objawy MBD,
• otwieranie pyska, świszczący oddech lub bańki w okolicy nozdrzy – infekcję dróg oddechowych,
• zamknięte oczy w ciągu dnia, brak apetytu przez kilka dni, osłabienie,
• u samicy – długi brak jedzenia i grzebanie bez złożenia jaj.

Dokumenty – CITES i rejestracja

Wszystkie kameleony z rodzaju Furcifer są objęte konwencją CITES (załącznik II). W Unii Europejskiej kameleon lamparci znajduje się w aneksie B, dlatego:

• przy zakupie musisz otrzymać dokument potwierdzający legalne pochodzenie zwierzęcia,
• kameleona trzeba zgłosić do rejestru w starostwie powiatowym w ciągu 14 dni od zakupu,
• przy sprzedaży przekazujesz dokumenty nowemu właścicielowi i zgłaszasz zmianę w starostwie.

Kupuj kameleony urodzone w niewoli od sprawdzonych hodowców, którzy podają lokalizację zwierzęcia. Na co zwrócić uwagę, piszemy w artykule Gdzie kupić zwierzę do terrarium?

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Kameleon lamparci to wymagający, ale niezwykle efektowny gad. Potrzebuje wysokiego, przewiewnego terrarium pełnego gałęzi i roślin, miejsca wygrzewania 29–32°C, świetlówki UVB, regularnego zraszania i skraplacza oraz urozmaiconej diety z owadów. Samica musi mieć miejsce do składania jaj. Pamiętaj o dokumentach CITES i rejestracji w starostwie.

Sprzęt znajdziesz w działach Terrarium dla kameleona, Zraszacze, Generatory pary i skraplacze i Dekoracje.