Czym karmić żółwia lądowego? Zioła, warzywa i czego unikać

Żółw lądowy wygląda na zwierzę, które zje wszystko – i właśnie dlatego tak łatwo go źle karmić. Truskawki, sałata lodowa czy kawałek bułki nie zabiją go od razu, ale po kilku latach takiej diety pojawiają się garbaty pancerz, kamienie w pęcherzu i choroby nerek. W tym poradniku wyjaśniamy, które zioła i warzywa są dla żółwia lądowego najlepsze, czego nie podawać, jak uzupełniać wapń i jak karmić żółwia przed zimowaniem.

Co je żółw lądowy w naturze?

Najpopularniejsze w Polsce żółwie lądowe – grecki, stepowy, obrzeżony i śródziemnomorski z rodzaju Testudo – pochodzą z suchych, ubogich terenów południowej Europy, Afryki Północnej i Azji. Jedzą tam twarde chwasty, trawy, liście i kwiaty. Taki pokarm ma dużo błonnika i wapnia, a mało białka, cukru i wody.

Przewód pokarmowy żółwia jest dostosowany właśnie do takiej diety. Gdy dostaje zbyt dużo białka i cukru, rośnie za szybko, pancerz się garbaci (tzw. piramidyzacja), obciążone są nerki, a w jelitach rozwijają się bakterie i pasożyty. Dlatego karmienie żółwia to przede wszystkim naśladowanie łąki, a nie warzywniaka.

Ten poradnik dotyczy żółwi z rodzaju Testudo. Gatunki tropikalne, np. żółw czerwonolicy, mają inne potrzeby – jedzą więcej owoców i trochę białka zwierzęcego. Pełny opis hodowli znajdziesz w poradnikach Hodowla żółwi greckich i Żółw stepowy.

Jakie rośliny może jeść żółw lądowy?

Im więcej różnych roślin, tym lepiej. Wiosną i latem najłatwiej zbierać je samemu – na łące, w ogrodzie czy na nieużytkach. Wybieraj miejsca bez oprysków, z dala od ruchliwych dróg i miejsc, gdzie wyprowadza się psy.

Sałaty ze sklepu są lepsze niż nic, ale mają więcej wody i mniej błonnika niż chwasty. Warto mieszać kilka rodzajów i dosypywać do nich susze, np. trawę i zioła łąkowe TRIXIE lub mieszankę kwiatów TRIXIE. Latem możesz też samodzielnie suszyć mniszek, babkę i kwiaty na zimę.

Czy można zbierać chwasty z trawnika?

Tak, jeśli trawnik nie był nawożony ani pryskany środkami chwastobójczymi. Najlepiej założyć dla żółwia własną „łączkę”: wysiać w ogrodzie lub w skrzynce na balkonie mieszankę ziół i chwastów. Na wybiegu żółw sam wybierze, co mu smakuje, a przy okazji będzie się dużo ruszał.

Czego nie podawać żółwiowi lądowemu?

Pokarmy szkodliwe

• owoce – mają dużo cukru, który zaburza florę jelitową i sprzyja biegunkom oraz pasożytom; najwyżej mały kawałek od święta,
• pieczywo, makaron, ryż, nabiał, mięso, jajka – za dużo białka i skrobi,
• karma dla psów i kotów – nadmiar białka prowadzi do piramidyzacji pancerza i chorób nerek,
• groch, fasola i inne strączkowe – bogate w białko,
• szpinak, szczaw, botwina – szczawiany wiążą wapń i sprzyjają kamieniom w pęcherzu,
• rabarbar, awokado, cebula, czosnek, ziemniaki, liście pomidora – są toksyczne,
• kapusta, brokuł, kalafior w dużych ilościach – utrudniają pracę tarczycy,
• sałata lodowa i ogórek – nie szkodzą, ale to prawie sama woda.

Rośliny trujące

W ogrodzie i na wybiegu nie powinny rosnąć m.in.: jaskry, konwalia, naparstnica, tojad, cis, oleander, rododendrony i azalie, bluszcz, wilczomlecze, łubin, ostróżka oraz narcyzy i inne rośliny cebulowe. Żółwie często same omijają trujące rośliny, ale młode i głodne osobniki bywają mniej ostrożne.

Zasada jest prosta: jeśli nie wiesz na pewno, co to za roślina – nie podawaj jej.

Wapń, sepia i witaminy

Żółw buduje z wapnia nie tylko kości, ale i cały pancerz. Rosnący żółw, a także samica przed złożeniem jaj, potrzebuje go bardzo dużo. Chwasty mają sporo wapnia, ale sałaty ze sklepu – już mniej, a do tego zawierają też fosfor, który utrudnia jego wchłanianie. Dlatego wapń trzeba uzupełniać.

Rosnące żółwie i samice przed złożeniem jaj powinny dostawać wapń przy większości karmień, dorosłe żółwie na wybiegu z dużą ilością chwastów – kilka razy w tygodniu. Wybierając preparat, pamiętaj o witaminie D3: żółw pod dobrą lampą UVB wytwarza ją sam, więc nie potrzebuje preparatów z wysoką dawką D3.

Żaden suplement nie zastąpi światła. Żółw w terrarium potrzebuje mocnej lampy UVB, np. świetlówki Mega Ray T5 UVB 12% albo żarówki Mega Ray UV 23W. Więcej w poradnikach Lampa UVB do terrarium i MBD u gadów.

Grassland Grazer i SuperVeggie – kiedy warto?

Grassland Grazer REPASHY to pokarm w galaretce z traw, ziół i kwiatów, o niskiej zawartości białka i dużej ilości błonnika. Jest wzbogacony wapniem i witaminami. Najbardziej przydaje się zimą i wczesną wiosną, gdy nie ma świeżych chwastów, a sklepowe sałaty są ubogie. Możesz podawać go kilka razy w tygodniu jako część posiłku albo pokruszyć i wymieszać z sałatką.

Przygotowanie jest proste: proszek wsypujesz do świeżo zagotowanej wody (1 część proszku na 2–3 części wody), mieszasz i zostawiasz do zastygnięcia. Gotową galaretkę kroisz w kostki. W lodówce wytrzyma do 2 tygodni, w zamrażarce do 6 miesięcy. Szczegóły opisujemy w poradniku Pokarmy Repashy – jak przygotować.

SuperVeggie REPASHY to z kolei suplement, a nie pokarm. Posypujesz nim zieleninę albo rozrabiasz z odrobiną wody i polewasz sałatkę jak sosem. Uzupełnia wapń i witaminy, których brakuje w sklepowych sałatach. Grassland Grazer jest dostępny także w opakowaniach 340 g i 2 kg.

Veggie Burger REPASHY zawiera więcej białka i jest przeznaczony dla gadów wszystkożernych, np. agam. Żółwiowi lądowemu można go podać najwyżej okazjonalnie.

Jak często i ile karmić żółwia lądowego?

Dobrą miarą jest porcja zieleniny mniej więcej wielkości pancerza żółwia. Dorosłym żółwiom warto robić 1–2 dni w tygodniu bez karmienia – w naturze też nie jedzą codziennie do syta.

Karm żółwia rano lub przed południem, gdy jest już rozgrzany. Pokarm wykładaj na płaski kamień albo szeroką miskę, np. miskę XL REPTI PLANET – żółw nie połyka wtedy podłoża, a twarde podłoże ściera mu dziób.

Świeża woda w płytkiej misce powinna być dostępna codziennie. Młode żółwie kąp kilka razy w tygodniu w letniej wodzie sięgającej do połowy pancerza – piją wtedy i łatwiej się wypróżniają.

Przykładowy jadłospis

Karmienie przed zimowaniem i po nim

Zdrowy żółw z rodzaju Testudo powinien zimować. Przed zimowaniem musi jednak mieć pusty przewód pokarmowy. Pokarm, który zostanie w jelitach, zacznie w chłodzie gnić i fermentować – to jedna z najczęstszych przyczyn śmierci żółwi podczas zimy.

• 6–8 tygodni przed zimowaniem – oddaj kał do badania na pasożyty i zważ żółwia.
• Jesienią stopniowo zwiększaj ilość suszu i siana, a zmniejszaj soczyste sałaty. Błonnik pomaga oczyścić jelita.
• 2–3 tygodnie przed zimowaniem (duże żółwie nawet 4 tygodnie) całkiem przestań karmić. Przez ten czas utrzymuj w terrarium ciepło i światło, żeby żółw strawił to, co zjadł.
• W czasie głodówki kąp żółwia co 2–3 dni przez 15–20 minut w letniej wodzie – pije i wypróżnia się.

Po wybudzeniu najpierw nawadniaj żółwia kąpielami, a karmienie zacznij po kilku dniach, gdy jest już rozgrzany i aktywny. Na początek podawaj lekkie, świeże zioła. Jeśli żółw nie je przez ponad tydzień po zimowaniu, idź do weterynarza. Cały proces krok po kroku opisujemy w poradniku Zimowanie żółwia greckiego.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Żółw lądowy najlepiej czuje się na diecie przypominającej łąkę: chwasty, zioła, kwiaty i susze, mało białka i prawie bez cukru. Do tego sepia, wapń na zieleninę, mocna lampa UVB i woda. Owoce, pieczywo, nabiał i karma dla zwierząt domowych nie powinny trafiać do jego miski. Przed zimowaniem pamiętaj o głodówce w cieple – to najważniejszy krok, żeby żółw bezpiecznie przespał zimę.

Pokarmy, suplementy i akcesoria znajdziesz w działach Dla żółwi, Pokarmy REPASHY i Terrarium dla żółwia.

Zdjęcie w nagłówku: NorbertNagel, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0 (kadr).