Legwan zielony (Iguana iguana) – hodowla, terrarium i żywienie

Legwan zielony (Iguana iguana) to jedna z największych jaszczurek trzymanych w domach. Dorosły samiec może mieć nawet 2 metry długości, żyje kilkanaście lat i potrzebuje terrarium wielkości małego pokoju. W tym poradniku znajdziesz najważniejsze informacje: jak wygląda i skąd pochodzi, jakie warunki trzeba mu zapewnić, czym go karmić i o czym pamiętać, zanim zdecydujesz się na zakup.

Wygląd i występowanie legwana zielonego

Legwan zielony należy do rodziny legwanowatych (Iguanidae). Żyje w tropikalnych lasach Ameryki Środkowej i Południowej, od południowego Meksyku po Brazylię i Paragwaj. Został też zawleczony m.in. na Florydę, gdzie jest gatunkiem inwazyjnym.

To zwierzę nadrzewne. Większość dnia spędza na gałęziach, najchętniej nad wodą. W razie zagrożenia skacze do wody – bardzo dobrze pływa i nurkuje.

Dorosły samiec ma 1,8–2 m długości, samica zwykle do 1,5 m. Ponad połowę długości stanowi ogon. Legwan ma masywną głowę, grzebień z kolców wzdłuż grzbietu, duży fałd skórny pod żuchwą i okrągłą tarczkę pod uchem. Młode są jaskrawozielone. Z wiekiem ubarwienie się zmienia – dorosłe bywają szarozielone, brązowawe, a samce w okresie godowym pomarańczowe. W hodowlach spotyka się też odmiany niebieskie i czerwone.

W razie zagrożenia legwan może odrzucić część ogona. Ogon odrasta, zwłaszcza u młodych zwierząt, ale jest zwykle krótszy i ciemniejszy niż pierwotny.

Jak rozpoznać płeć legwana zielonego?

U dorosłych zwierząt samiec ma większą głowę z wyraźnymi „policzkami”, wyższy grzebień, większy fałd pod żuchwą i dobrze widoczne pory udowe po wewnętrznej stronie ud. U młodych płci nie da się pewnie rozpoznać.

Parametry hodowli

Najważniejsze warunki w jednym miejscu:

Czy legwan zielony to zwierzę dla Ciebie?

Mały, zielony legwan w sklepie wygląda niepozornie. W ciągu 3–4 lat wyrasta jednak na dużą, silną jaszczurkę. Zanim go kupisz, weź pod uwagę kilka rzeczy:

• Miejsce. Dorosły legwan nie zmieści się w gotowym terrarium. Potrzebna jest zabudowa na wymiar albo wydzielona część pokoju.
• Czas. Legwan żyje 15–20 lat. Codziennie trzeba przygotować mu świeży pokarm, wymienić wodę i posprzątać.
• Charakter. Legwana trzeba oswajać miesiącami, spokojnie i regularnie. Nieoswojony broni się uderzeniami ogona, pazurami i zębami. Samce w okresie godowym bywają agresywne także wobec opiekuna.
• Koszty. Duże terrarium, mocne oświetlenie i ogrzewanie oznaczają spore rachunki za prąd.

To nie jest gatunek dla początkujących. Jeśli szukasz pierwszej jaszczurki, lepszym wyborem będzie agama brodata albo gekon orzęsiony.

Dokumenty i rejestracja

Legwan zielony jest objęty konwencją CITES (załącznik II, w Unii Europejskiej aneks B). Kupując zwierzę, poproś o dokument potwierdzający legalne pochodzenie, np. zaświadczenie o urodzeniu w hodowli. W Polsce legwana trzeba też zarejestrować w starostwie powiatowym w ciągu 14 dni od zakupu. O tym, na co zwrócić uwagę przy zakupie, piszemy w poradniku Gdzie kupić zwierzę do terrarium?

Terrarium dla legwana zielonego

Dla dorosłego legwana potrzebne jest terrarium o wymiarach co najmniej ok. 3 × 1,5 × 1,8 m. Liczy się zwłaszcza wysokość i grube, stabilne gałęzie, bo legwan większość czasu spędza nad ziemią. W praktyce oznacza to zabudowę na wymiar lub przystosowany pokój.

Młodego legwana można przez pierwsze miesiące trzymać w mniejszym terrarium, ok. 120 × 60 × 120 cm. Wystarczy ono mniej więcej do czasu, gdy zwierzę osiągnie 90 cm długości. Od początku planuj jednak terrarium docelowe.

Na co zwrócić uwagę:

• Materiał odporny na wilgoć. Przy wilgotności 60–80% zwykła płyta meblowa pęcznieje. Sprawdzają się płyty wodoodporne, PCV i szkło. Akcesoria do zabudowy znajdziesz w dziale Budowa terrarium.
• Wentylacja. Nawiew nisko, wywiew wysoko – powietrze musi się wymieniać, mimo wysokiej wilgotności.
• Gałęzie grubości ciała legwana. Ustaw je na różnych wysokościach, tak żeby jedna prowadziła pod lampę.
• Jeden legwan w terrarium. Samce walczą ze sobą, a samiec nęka samicę. Dwóch samców nigdy nie trzymaj razem.

Wyposażenie terrarium – lista zakupów

Temperatura i ogrzewanie

Legwan reguluje temperaturę ciała, przechodząc między cieplejszą a chłodniejszą częścią terrarium. Dlatego potrzebuje gradientu:

• w dzień 24–31°C – chłodniej na dole, cieplej u góry,
• w miejscu wygrzewania ok. 45–50°C na powierzchni gałęzi,
• w nocy 23–28°C.

Dorosły legwan jest duży, więc jedna żarówka nie wystarczy. Zamontuj obok siebie dwie lub trzy lampy grzewcze, tak żeby ogrzewały całe ciało, a nie tylko głowę. Temperaturę powierzchni najwygodniej sprawdzić pirometrem. Lampy osłoń, żeby legwan nie mógł ich dotknąć.

Ogrzewanie podłącz do termostatu, a oświetlenie do wyłącznika czasowego. Jak to zrobić, opisujemy w poradniku Termostat do terrarium – jak kontrolować temperaturę i który wybrać?

Oświetlenie UVB

Bez UVB legwan nie wytwarza witaminy D3 i nie przyswaja wapnia. Skutkiem jest metaboliczna choroba kości – najczęstsza przyczyna problemów zdrowotnych u legwanów w hodowli.

Legwan zielony to gatunek strefy Fergusona 3. W miejscu wygrzewania UVI powinien wynosić ok. 3–4. Najczęściej stosuje się świetlówkę T5 12% lub 14% z odbłyśnikiem, zawieszoną ok. 35–40 cm nad miejscem wygrzewania, gdy świeci przez siatkę, lub 50–60 cm, gdy nic jej nie zasłania. Sprawdzą się np. ProT5 UVB Kit 14% 54 W ARCADIA albo świetlówka T5 12% 54 W Mega Ray.

W dużym i wysokim terrarium dobrym rozwiązaniem jest metahalogen, który daje jednocześnie jasne światło, ciepło i UVB. Jak go dobrać i podłączyć, opisujemy w poradniku Metahalogen UVB do terrarium – jak zrobić zestaw i podłączyć statecznik?

Oświetlenie włączaj na 12–13 godzin dziennie. Lampę UVB wymieniaj raz w roku, bo emisja UVB spada, choć lampa nadal świeci. Więcej o doborze i montażu przeczytasz w poradniku Lampa UVB do terrarium – jak dobrać, zamontować i kiedy wymienić?

Wilgotność i woda

W dzień utrzymuj wilgotność 60–80%, w nocy może być wyższa. Terrarium zraszaj 2–3 razy dziennie. W dużej zabudowie wygodniejszy jest automatyczny system zraszający, np. Easy Rain HOBBY. Wilgotność sprawdzaj higrometrem.

Legwan potrzebuje też dużego pojemnika z wodą, w którym zmieści się cały. Pije z niego, kąpie się i często się w nim wypróżnia. Wodę wymieniaj codziennie, a pojemnik myj i dezynfekuj co tydzień.

O zraszaniu, foggerach i pomiarze wilgotności piszemy w poradniku Wilgotność w terrarium – jak ją mierzyć, podnieść i obniżyć?

Żywienie legwana zielonego

Legwan zielony jest roślinożercą. W starszych opisach można przeczytać, że młode legwany jedzą owady – dziś wiadomo, że białko zwierzęce obciąża nerki i skraca życie legwana. Nie podawaj owadów, mięsa ani karmy dla psów i kotów.

Co podawać?

Pokarm podawaj codziennie, rano, żeby legwan mógł go strawić w cieple. Posiekaj go i wymieszaj:

• ok. 60% zieleniny: mniszek lekarski, babka, rukola, roszponka, endywia, cykoria, liście i kwiaty hibiskusa, lucerna,
• ok. 30% warzyw: dynia, cukinia, papryka, tarta marchew, pasternak, fasolka szparagowa,
• ok. 10% owoców: figi, mango, papaja, jagody, truskawki.

Dietę warto urozmaicać suszonymi kwiatami, np. mieszanką kwiatów TRIXIE.

Czego unikać?

• Awokado i rabarbar – są trujące.
• Szpinak, szczaw i botwina w dużych ilościach – zawierają szczawiany, które wiążą wapń.
• Kapusta, brokuł i jarmuż jako podstawa diety – w nadmiarze zaburzają pracę tarczycy.
• Sałata lodowa – ma niewiele wartości odżywczych.

Wapń i witaminy

Pokarm posypuj preparatem z wapniem i witaminami dla gadów roślinożernych, np. SuperVeggie REPASHY. Zawiera wapń, witaminy i minerały, więc nie trzeba podawać osobnego preparatu witaminowego. Więcej o suplementach piszemy w poradniku Pokarmy i suplementy dla gadów – jak wybrać?

Rozmnażanie legwana zielonego

Legwany dojrzewają w wieku 2–4 lat. Samica składa jaja raz w roku, także bez udziału samca – są wtedy niezapłodnione. W jednym zniesieniu jest zwykle od 20 do ponad 60 jaj. Samica zakopuje je w wilgotnym podłożu, dlatego przed składaniem potrzebuje dużej skrzyni z ziemią i piaskiem.

Jaja inkubuje się w temperaturze ok. 29–31°C przez mniej więcej 3–4 miesiące. Młode są samodzielne od wyklucia. Rozmnażanie legwanów ma sens tylko wtedy, gdy masz gdzie umieścić kilkadziesiąt młodych zwierząt.

Zdrowie i najczęstsze problemy

• Metaboliczna choroba kości (MBD). Miękka żuchwa, zniekształcone kończyny, drżenie mięśni. Przyczyną jest brak UVB i wapnia.
• Choroby nerek. Najczęściej skutek białka zwierzęcego w diecie i odwodnienia.
• Infekcje dróg oddechowych. Pojawiają się, gdy w terrarium jest za zimno albo brakuje wentylacji.
• Problemy z wylinką. Resztki skóry na palcach, kolcach grzebienia i końcu ogona to znak, że jest za sucho.
• Zatrzymanie jaj u samic. Zdarza się, gdy samica nie ma gdzie złożyć jaj.
• Oparzenia. Powstają, gdy legwan może dotknąć lampy.

Jeśli legwan przestaje jeść, jest apatyczny albo ma obrzęki, idź do lekarza weterynarii, który zajmuje się gadami.

Inne legwany – ciekawostki

Do rodziny legwanowatych należy kilkadziesiąt gatunków. Dwa szczególnie ciekawe:

• Legwan morski (Amblyrhynchus cristatus) żyje tylko na wyspach Galapagos. To jedyna jaszczurka, która żeruje w morzu – nurkuje po glony.
• Legwan szlachetny (Iguana delicatissima) żyje na Małych Antylach i jest krytycznie zagrożony. Jednym z głównych zagrożeń jest krzyżowanie się z zawleczonym na wyspy legwanem zielonym.

Sam legwan zielony nie jest zagrożony wyginięciem. Handel nim podlega jednak kontroli w ramach CITES.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Legwan zielony to piękna, ale wymagająca jaszczurka. Potrzebuje terrarium wielkości małego pokoju, wysokiej temperatury i wilgotności, mocnej lampy UVB i codziennej porcji świeżych roślin. W zamian przy dobrej opiece może żyć nawet 20 lat. Zanim go kupisz, upewnij się, że masz na niego miejsce, czas i dokumenty potwierdzające legalne pochodzenie.

Wyposażenie znajdziesz w działach Oświetlenie UVB, Żarówki grzewcze dzienne, Zraszacze, Dekoracje i Suplementy i pokarmy REPASHY.